Rodzaj roślin należący do rodziny zarazowatych.
Występowanie
Siedlisko: murawy, na wapieniu, od regla dolnego po piętro alpejskie
Występowanie: Karpaty (w Polsce Tatry, Gubałówka, Babia Góra, Sądecczyzna), bardzo rzadko w Sudetach (Karkonosze)
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Jest półpasożytem zielonym, przysysającym się ssawkami korzeniowymi do korzeni sąsiednich roślin zielnych. Dopiero od średniowiecza wykorzystywany jako roślina lecznicza, głównie w chorobach oczu alergicznych (zawiera aukubinę, hamującą wydzielanie histaminy) i bakteryjnych (zawiera katalpol o działaniu dezynfekującym). Nazwa świetlik wzięła się stąd, że kwiaty rośliny mają tak intensywnie białą barwę, że obserwowane z daleka na łące wyglądają jakby świeciły.
Występowanie
Roślina lecznicza, trująca
Siedlisko: łąki, pastwiska, brzegi lasów
Występowanie: wschodnia, środkowa i północna Europa
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Pierwszy zwiastun wiosny, zakwitający już w lutym. Często musi się przebijać przez pokrywę śnieżną – stąd jej polska nazwa. Nazywana jest także gładyszem lub śniegułką. Liście zawierają trującą galantaminę, wpływającą na tonus mięśniowy, stosowaną w leczeniu następstw paraliżu dziecięcego. W rozsiewaniu nasion duży udział mają mrówki żywiące się elajosomami (patrz fiołek dwukwiatowy).
Występowanie
Roślina trująca, pod całkowitą ochroną
Siedlisko: liściaste lasy, zarośla, łąki
Występowanie: prawie cała Europa, Kaukaz, Azja Mniejsza
Okres kwitnienia
Roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Łacińska nazwa (leucoium vernum) znana jest od czasów starożytnych – znaczy tyle co wiosenny biały fiołek (gr. leucos = biały, ion – fiołek, łac. ver = wiosna). Zwana jest także gładyszkiem. Cebule rośliny zawierają trujący alkaloid leukoinę. W Bieszczadach występuje odmiana dwukwiatowa (var. carpaticum).
Występowanie
Roślina trująca, pod całkowitą ochroną
Siedlisko: wilgotne lasy i zarośla, wilgotne łąki
Występowanie: środkowa Europa oraz rejon Pirenejów, w Polsce głównie w Karpatach i Sudetach
Okres kwitnienia
Roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Zwany także kapustą zajęczą. Dawniej stosowany w medycynie ludowej, a także jako przyprawa do sałatek (zamiast octu). Ze względu na dużą zawartość kwasu szczawiowego używany był dawniej w przemyśle chemicznym, póki go nie wyparł kwas szczawiowy syntetyczny.
Występowanie
Roślina trująca
Siedlisko: cieniste i nieco wilgotne lasy
Występowanie: Europa, Kaukaz, Syberia, Japonia, północna Afryka, Północna Ameryka
Okres kwitnienia
Roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Jak wskazuje nazwa – jest bardzo podobna do stokrotki pospolitej, ale znacznie większa. Ponadto owocki stokrotnicy opatrzone są puchem kielichowym.
Występowanie
Siedlisko: murawy naskalne, głównie na podłożu wapiennym, od podnóży po piętro halne
Występowanie: Alpy, Jura, Apeniny, góry Półwyspu Bałkańskiego, Karpaty, w Polsce w Pieninach i Tatrach, w naszym kraju przebiega północno-wschodnia granica zasięgu
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Jeden z niewielu kwiatków kwitnących prawie cały rok – czasem nawet podczas bezśnieżnej zimy (kwiaty wytrzymują suchy mróz do -15oC). Roślina lecznicza stosowana w medycynie ludowej do leczenia gorączki, krwawień z płuc i dróg moczowych. Zawarte w niej saponiny i garbniki mają działanie wykrztuśne i przeciwzapalnie.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: łąki, pastwiska, murawy, przydroża, w górach po piętro kosówki
Występowanie: Europa, Azja Mniejsza, Madera, zawleczona do Ameryki Północnej i Nowej Zelandii
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Nasiona rośliny mają charakterystyczną rzeźbę powierzchni w postaci promieni – dało to początek łacińskiej nazwie rodzajowej (łac. heliosperma quadridentatum), pochodzącej od dwóch greckich słów: gr. helios = słońce, gr. sperma = nasienie. Nazwa gatunkowa wskazuje na płatki kwiatów, wycięte szczytem w 4 ząbki (łac. quatuor = cztery, łac. dens= ząb).
Występowanie
Siedlisko: źródliska, wilgotne skałki i żwirki, częściej na wapieniu, od regla dolnego po hale
Występowanie: góry środkowej Europy, w Polsce wyłącznie w Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Jest endemitem zachodniokarpackim i jednym z najstarszych gatunków roślin tatrzańskich – rośnie tu od trzeciorzędu. Łacińską nazwę (saxifraga wahlenbergii) nadano na cześć wybitnego szwedzkiego botanika Wahlengerga, autora pierwszego dzieła o florze Tatr, wydanego w 1814r.
Występowanie
Siedlisko: wilgotne skały, żwirki, zarastające piargi, głównie na wapieniach
Występowanie: Tatry, Niżne Tatry, Chocz, Mała Fatra
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Rośnie w postaci przytulonej do podłoża poduchy, chroniącej przed wysuszającym i wychładzającym działaniem wiatru. Podobnie jak niektóre inne gatunki skalnic roślina ma na liściach wypotniki węglanu wapnia – odłożony na liściach minerał dodatkowo chroni roślinę przed niekorzystnym działaniem warunków atmosferycznych. Polska i łacińska nazwa (łac. saxifraga caesia) pochodzi od seledynowego zabarwienia liści (łac. caesius = niebieskawy).
Występowanie
Siedlisko: wapienne skały i piargi, powyżej górnej granicy lasu
Występowanie: Pireneje, Alpy, Apeniny, Góry Iliryjskie, Karpaty Zachodnie, w Polsce wyłącznie w Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
