Skip to main content
All Posts By

skpgkrakow

Lulek czarny

By Atlas Roślin, Czerwiec, Drzewa / Krzewy / Trawy / Rośliny nienasienne, Lipiec, Sierpień No Comments

Nazywany także blekotem lub szalejem. Zawiera silnie trujące alkaloidy, głównie skopolaminę, atropinę i hioscyjaminę, wykorzystywane w medycynie już od czasów starożytnych, a w średniowieczu w czarnej magii i do przepowiedni. Celtowie podawali ziele lulka starcom opóźniającym marsz. Średniowiecznym czarownicom ponoć wcieranie w okolice ramion maści z liści lulka dawało umiejętność latania. Preparowały z nasion także odurzające napoje miłosne. Nasiona palono również w średniowiecznych łaźniach, by stworzyć wśród gości erotyczny nastrój. W Indiach nasiona pali się czasem razem z opium w celu wywołania głębokiego stanu narkotycznego. W początkach XX wieku niektóre wydziały policji stosowały skopolaminę do wyciągania zeznań od podejrzanych. Nazywano ją „serum prawdy”. Niestety okazało się wkrótce, że mimo iż zeznania były szczegółowe, nie koniecznie musiały być prawdziwe. Objawami zatrucia lulkiem są suchość w jamie ustnej, rozszerzenie źrenic, przyspieszenie akcji serca i oddechu, zawroty głowy, bełkotliwa mowa oraz halucynacje. Śmierć następuje w wyniku porażenia oddychania. Na wsiach jako antidotum stosowano musztardę, rzodkiew oraz kozie mleko, ale dziś bardziej polecaną metodą jest wezwanie lekarza. Obecnie alkaloidy pozyskiwane z lulka stosuje się w astmie, chorobie Parkinsona, bradykardii, jako środek rozkurczowy, w okulistyce do rozszerzenia źrenicy, a także w premedykacji do znieczulenia ogólnego. Medycyna ludowa wykorzystywała również działanie uspokajające, nasenne i zmniejszające bóle reumatyczne.

Występowanie

Roślina lecznicza, trująca
Siedlisko: miejsca ruderalne, ugory, po regiel
Występowanie: Europa, Azja, Indie, północna Afryka

Okres kwitnienia

  • czerwiec
  • lipiec
  • sierpień

Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym

Lulecznica kraińska

By Atlas Roślin, Inny, Kwiecień, Maj, Obowiązująca No Comments

Roślina silnie trująca – zawiera w liściach i korzeniach alkaloidy tropanowe (głównie hioscyjaminę i skopolaminę), w dawkach leczniczych wykorzystywane w medycynie od czasów starożytnych. Na Litwie i w Prusach Wschodnich wykorzystywano jej działanie narkotyczne, z czego korzystały najskwapliwiej czarownice do przyrządzania „maści do latania” oraz napojów miłosnych.

Występowanie

Roślina lecznicza, trująca, pod całkowitą ochroną
Siedlisko: lasy liściaste (zwłaszcza olszyny i buczyny), zarośla, połoniny, w piętrze pogórza i reglu dolnym
Występowanie: Karpaty, góry Półwyspu Bałkańskiego, Kaukaz, w Polsce od Pienin po Bieszczady i na przylegających pogórzach

Okres kwitnienia

  • kwiecień
  • maj

Roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym

Lnica pospolita

By Atlas Roślin, Czerwiec, Lipiec, Sierpień, Wrzesień, Żółty i pomarańczowy No Comments

Zwana także pantofelkami lub lenkiem Matki Boskiej. Nazwa wskazuje na podobieństwo liści lnicy do liści lnu. Napary z ziela lnicy stosowano w zaparciach, do pobudzania trawienia, zewnętrznie jako środek odkażający, a także przeciw czarom. Dla zwierząt domowych trująca.

Występowanie

Roślina lecznicza, trująca
Siedlisko: przydroża, pola, nieużytki, zręby, suche zbocza
Występowanie: Europa i Azja Zachodnia

Okres kwitnienia

  • czerwiec
  • lipiec
  • sierpień
  • wrzesień

Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym

Listera jajowata

By Atlas Roślin, Czerwiec, Lipiec, Maj, Zielony No Comments

Nazwa pochodzi od nazwiska angielskiego paleozoologa, nadwornego lekarza królowej Anny, Martina Listera, żyjącego na przełomie XVII i XVIII wieku. Nazwa gatunkowa wskazuje na kształt liści (w odróżnieniu od listery sercowatej).

Występowanie

Roślina pod całkowitą ochroną
Siedlisko: lasy, zwłaszcza liściaste, zarośla, łąki, po piętro kosodrzewiny
Występowanie: Europa (z wyjątkiem, północnej Skandynawii, Niziny Węgierskiej, krajów śródziemnomorskich), Kaukaz, Syberia, Ałtaj, Himalaje.

Okres kwitnienia

  • maj
  • czerwiec
  • lipiec

Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym

Lilia złotogłów

By Atlas Roślin, Czerwiec, Czerwony i różowy, Lipiec, Obowiązująca No Comments

Zwana także maśleszką. Jest to jeden z 2 gatunków lilii rosnących dziko w Polsce (drugi to b. rzadka lilia bulwkowata). Nazwa lilia (łac. lilium martagon) jest bardzo stara – już w starożytnej Grecji była zwana leirion, zapewne od przymiotnika leiros – delikatny, cienki, wrażliwy. Martagon to po grecku cebula, z której roślina wyrasta. Natomiast górale nazywają ją lelują. Była częstym motywem w ornamentyce góralskiej, szczególnie rozpowszechnionym przez Stanisława Witkiewicza.

Występowanie

Roślina lecznicza, trująca, pod całkowitą ochroną
Siedlisko: żyzne, widne lasy liściaste, zarośla, zręby, po piętro kosówki
Występowanie: Europa i umiarkowane strefy Azji

Okres kwitnienia

  • czerwiec
  • lipiec

Roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym

Leszczyna pospolita

By Atlas Roślin, Drzewa / Krzewy / Trawy / Rośliny nienasienne, Luty, Marzec, Obowiązująca No Comments

Drzewo znane i uważane za święte już w starożytności (Grecy, Celtowie), otaczane szczególnym kultem religijnym. W naszym kraju wczesną wiosną używano kwitnących gałązek leszczyny do odpędzania złych mocy, a z rozwidlonych pędów wyrabiano różdżki do wykrywania podziemnych źródeł wody, metali, ukrytych skarbów i złodziei. Różdżkę taką należało sporządzić z jednorocznego pędu leszczyny, ściętego w pierwszą środę pełni księżyca pomiędzy godziną jedenastą a północą, wymawiając przy tym odpowiednie zaklęcia, a nóż do tego użyty musiał być nowy i w trakcie ścinania ułożony ostrzem do góry. Zaraz po ścięciu należało różdżkę opatrzyć odpowiednimi znakami wymawiając przy tym „Coniuro te cito mihi obedire” (Zaklinam cię, byś natychmiast była mi posłuszna). Z elastycznego i mocnego drewna leszczyny ponadto wyrabiano laski, obręcze do beczek, a z pędów wędki. Smaczne i pożywne orzechy mają zastosowanie w przemyśle cukierniczym, a wyciskany z nich olej ponadto w farmaceutycznym (do wyrobu delikatnych kremów pod oczy i na szyję), perfumeryjnym i farbiarskim. Wypędzano nim również robaki i tasiemce. Liści używano w medycynie ludowej jako środka dezynfekującego.

Występowanie

Siedlisko: podszycie lasów mieszanych i liściastych, polany, poręby
Występowanie: umiarkowane strefy Europy, Azji i Ameryki Północnej, w Polsce pospolita w całym kraju z wyjątkiem Tatr i Podhala

Okres kwitnienia

  • luty
  • marzec

Roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym

Lepnica zwisła

By Atlas Roślin, Biały, Czerwiec, Lipiec, Sierpień, Wrzesień No Comments

Łacińska nazwa rodzajowa (łac. silene nutans) pochodzi od greckiego wyrazu gr. selene = księżyc – kwiaty tego gatunku otwierają się dopiero o zmierzchu i pachną tylko przez kilka kolejnych nocy. Zapylana jest przez ćmy.

Występowanie

Siedlisko: widne lasy i ich brzegi, skaliste zbocza, suche łąki, miejsca słoneczne, na wapieniu, w górach do 2000mnpm
Występowanie: prawie cała Europa, Kaukaz, Syberia

Okres kwitnienia

  • czerwiec
  • lipiec
  • sierpień
  • wrzesień

Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym

Lepnica rozdęta

By Atlas Roślin, Biały, Czerwiec, Lipiec, Maj, Sierpień, Wrzesień No Comments

Polska nazwa gatunkowa pochodzi od silnie rozdętych kielichów. Łacińską nazwę rodzajową (łac. silene vulgaris) można tłumaczyć na wiele sposobów. Jedni wywodzą ją od leśnego bożka Sylena, nauczyciela, a następnie towarzysza Dionizosa, łysego i zwykle pijanego starca, przedstawianego najczęściej na ośle z kielichem wina w ręce. Inni wiążą ją z księżycem (gr. selene = księżyc), ponieważ kwiaty lepnicy otwierają się dopiero nocą i są zapylane przez ćmy. Stosowana dawniej w medycynie ludowej.

Występowanie

Siedlisko: suche łąki, przydroża, miedze, ciepło- i wapieniolubna, do 2000mnpm
Występowanie: Eurazja, północna Afryka, Ameryka Północna

Okres kwitnienia

  • maj
  • czerwiec
  • lipiec
  • sierpień
  • wrzesień

Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym

Lepnica bezłodygowa

By Czerwiec, Czerwony i różowy, Kwiecień, Lipiec, Maj, Sierpień No Comments

Lepnica bezłodygowa, jako roślina arktyczno-górska, przystosowała się do surowego klimatu tworząc rodzaj zbitej półkulistej poduchy, chroniącej przed chłodnymi i wysuszającymi wiatrami. Poducha przytulona do podłoża korzysta z nagromadzonego w nim ciepła. Niezależnie od swej wielkości, poducha posiada zawsze tylko jeden bardzo długi korzeń, sięgający w głąb gruntu, czasem nawet ponad metr. Dzięki temu może doskonale zakorzenić się w pozornie bezwodnym gruncie między piargami i kamieniami. Tworzy 2 podgatunki silene acaulis pannonica i silene acaulis norica.

Występowanie

Siedlisko: skały, piargi, luźne murawy, na wapieniu (subsp. pannonica) i granitach (subspec. norica)
Występowanie: góry Europy, arktyczne rejony Europy, Azji i Ameryki, w Polsce jedynie w Tatrach (podchodzi aż pod szczyt Gerlachu!)

Okres kwitnienia

  • kwiecień
  • maj
  • czerwiec
  • lipiec
  • sierpień

Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym

Lepiężnik wyłysiały

By Atlas Roślin, Biały, Kwiecień, Maj, Marzec, Obowiązująca No Comments

Nazwę swą bierze od liści pokrytych „za młodu” na spodniej stronie pajęczynowato owłosieniem, a w późniejszym okresie „łysiejących”.

Występowanie

Siedlisko: żwirowiska i kamieńce nad górskimi potokami i rzekami, od regla dolnego po piętro kosówki
Występowanie: głównie Karpaty, ponadto Sudety i Półwysep Bałkański

Okres kwitnienia

  • marzec
  • kwiecień
  • maj

Lepiężnik sp. roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym