Najpospolitszy z lepiężników rosnących w Polsce. Niezwykle dynamiczna roślina, wypierająca ze swego siedliska inne gatunki. Dawniej stosowany jako środek leczniczy przeciw dżumie.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: brzegi strumieni, łęgi, olsy, brzegi wilgotnych łąk, do 1500mnpm
Występowanie: Europa (z wyjątkiem północnej), północna i zachodnia Azja, zawleczony do Ameryki Północnej
Okres kwitnienia
Lepiężnik sp. roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Najmniejszy z 4 krajowych gatunków lepiężników. W miejscach wilgotnych, zwłaszcza nad potokami lepiężniki tworzą łany wielkich liści (pojedyncze liście osiągają nawet 1m), tzw. łopuszyny – jednogatunkowe skupienia, wypierające inne gatunki.
Występowanie
Siedlisko: nad potokami, szczególnie na kamieńcach, cieniste i wilgotne miejsca śródleśne, osuwiska, w piętrze pogórza i regla dolnego
Występowanie: umiarkowane strefy Europy, Kaukaz, Armenia, Ałtaj
Okres kwitnienia
Lepiężnik sp. roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Łacińska nazwa (łac. linum extraaxillare) pochodzi od słowa „włókno” (łac. linum). Len karpacki nie był jednak wykorzystywany we włókiennictwie, lecz jego pochodzący z Bliskiego Wschodu kuzyn len zwyczajny.
Występowanie
Siedlisko: murawy naskalne, na wapieniu, w piętrze kosówki i halnym
Występowanie: Karpaty, góry Półwyspu Bałkańskiego, w Polsce jedynie w Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Tworzy liczne odmiany i podgatunki trudne do rozróżnienia. Nazwa pochodzi od wyraźnych plamek na liściach. Kukułki kwitną bardzo wcześnie, zapraszając owady barwnymi kwiatami i „wymalowanym” na dolnej warżce „lotniskiem”. Jednak ich kwiaty nie zawierają nektaru, o czym owady dowiadują się dopiero po wylądowaniu i zapyleniu kwiatu.
Występowanie
Roślina pod ścisłą ochroną
Siedlisko: łąki, zarośla, widne lasy liściaste, po regiel dolny
Występowanie: prawie cała Europa, północna Azja
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Jako jeden z nielicznych stoplamków w zamian za zapylenie oferuje owadom nektar. Dolna warżka kwiatu stanowi „oznakowane” lądowisko dla owadów. Jednak nie wszystkie z nich potrafią skorzystać z lepkiej i bogatej w glukozę wydzieliny, np. trzmiele zwykle odlatują po bezowocnym odwiedzeniu jednego kwiatu, natomiast pszczoły nie mają z tym problemu.
Występowanie
Roślina lecznicza, pod całkowitą ochroną
Siedlisko: wilgotne łąki, olsy, buczyny, na podłożu wapiennym
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
W Polsce występuje 5 gatunków kuklików, z czego pospolity i zwisły są najszerzej rozprzestrzenione. Łacińska nazwa geum rivale to w dosłownym tłumaczeniu „gatunek strumieniowy”. Kłącza zawierają glikozyd geinę – po rozłożeniu się przypominają zapachem goździki korzenne.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: wilgotne łąki, łęgi, olsy, torfowiska niskie, brzegi strumieni, do 2000mnpm.
Występowanie: Europa, Kaukaz, Syberia, umiarkowane strefy Ameryki Północnej
Okres kwitnienia
Roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Nazwa gatunkowa podkreśla charakterystyczny rozłożysty pokrój rośliny – tworzy rozłogi nawet do 1m szerokie, na których powstają nowe rozety liści, z czasem ukorzeniające się. Przyczynia się to do utrwalania piargów.
Występowanie
Siedlisko: wilgotne moreny i piargi granitowe, głównie w piętrze halnym i turni
Występowanie: Alpy, Karpaty, góry Półwyspu Bałkańskiego, w Polsce wyłącznie w Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Korzenie kuklika zawierają olejki eteryczne, nadające im zapach korzennych goździków. Od tej właściwości pochodzi łacińska nazwa (łac. geum montanum, gr. geuein = przyprawiać korzeniami). Pomimo, że jest gatunkiem górskim, jest wrażliwy na mróz i wysuszające działanie wiatru, dlatego też unika stanowisk wietrznych i pozbawionych zimą śniegu.
Występowanie
Siedlisko: wysokogórskie murawy, traworośla, kamieniste zbocza, od regla dolnego po piętro turniowe (głównie kosówki i hal)
Występowanie: góry środkowej i południowej Europy, w Polsce w Sudetach (Masyw Śnieżnika) i licznych pasmach Karpat, w naszym kraju przebiega północna granica zasięgu gatunku.
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Łacińska nazwa krzyżownicy (łac. polygala amara) pochodzi od dwóch greckich słów gr. polys = wiele, gala = mleko – uważano mianowicie, że roślina dodawana do paszy pobudza wydzielanie mleka u krów.
Występowanie
Roślina lecznicza, trująca
Siedlisko: murawy naskalne, na podłożu wapiennym
Występowanie: Karpaty i Alpy Wschodnie, w Polsce w Tatrach, Pieninach, Cergowej koło Dukli, bardzo rzadko na niżu
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Określany też jako krasnogłówki lub baranki Maryi Panny. Jest to od czasów starożytnych znana roślina lecznicza, stosowana do zmniejszania krwawień. Z krwiściągiem związany jest bardzo ciekawy motyl modraszek telejus i modraszek nausitous – oba zapisane w czerwonej księdze. Samice motyla składają wewnątrz kwiatostanu po jednym jaju, z którego wylęgają się gąsienice, zjadające nasiona krwiściągu. Po ok. 3 tyg. larwy spadają na ziemię i upodabniają się do zagubionych larw mrówek wścieklic, które zabierają larwy modraszka do swojego gniazda. Tam aż do wiosny następnego roku larwy pasożytują na mrówkach, pożerając bezkarnie mrówcze potomstwo i po przepoczwarzeniu na przełomie lipca i sierpnia opuszczają mrowisko.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: wilgotne łąki, bagna, torfowiska, łąki górskie, do 1200mnpm
Występowanie: umiarkowane strefy Eurazji
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
