Znana też jako koniczyna średnia. Łodyga podnosząca się lub rozesłana i zygzakowato pogięta (stąd nazwa).
Występowanie
Siedlisko: suche łąki, zarośla, brzegi lasów, suche i widne lasy, po regiel dolny
Występowanie: prawie cała Europa
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Ceniona roślina pastewna, uprawiana w Niemczech już od XI wieku, a szerzej w Europie od XVIII wieku. Dzięki zawartości kwasu salicylowego i garbników stosowana w medycynie ludowej jako środek przeciwzapalny i pobudzający trawienie. Najbardziej poszukiwane są okazy o czterech, a nie jak zazwyczaj o trzech liściach, przynoszące znalazcy szczęście. Według legendy, gdy nasi pierwsi rodzice zostali wygnani z raju, jedyną pamiątkę, jaką zabrała stamtąd ze sobą Ewa, była właśnie czterolistna koniczyna. Cztery listki porównywano niegdyś do czterech ramion krzyża, a roślinkę święcono i ukrywano w medalionach lub pierścieniach. Znalezienie natomiast pięciolistnej koniczyny ma ponoć zapewnić szczęśliwe małżeństwo. Są tacy, którzy twierdzą, że znaleźli nawet koniczynę siedmiolistną.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: łąki kośne, przydroża, zarośla, skraje lasów
Występowanie: Europa, zachodnia Azja, rejon Bajkału, Kaszmiru, Algieria, Ameryka Północna i Południowa, Nowa Zelandia
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Jest jedną z najcenniejszych roślin pastewnych na halach, chętnie zjadaną również przez kozice. Po przekwitnięciu przybiera brunatną barwę (stąd nazwa), a płatki korony, nadal połączone z owockami, ułatwiają rozsiewanie nasion. Szczególnie dobre warunki do rozprzestrzeniania się ma w zimie, gdy suche łodygi górują nad warstwą śniegu.
Występowanie
Siedlisko: murawy naskalne, trawiaste zbocza, żwirki, głównie na wapieniach, w piętrze kosówki i halnym 1000-3000mnpm
Występowanie: góry Europy, w Polsce w Tatrach i bardzo rzadko w Pieninach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Ceniona roślina pastewna ze względu na dużą zawartość białka (18-28%) i miododajna. Wykorzystywana także w medycynie ludowej do leczenia artretyzmu. Dawniej z kwiatów uzyskiwano również żółty barwnik do barwienia tkanin. Niezwykłe okazy koniczyny (np. o nietypowej liczbie liści) od wieków uznawane były za czarodziejskie. Już Celtowie sądzili, że jest to roślina magiczna. Odkrywca i właściciel takiej rośliny zapewnione miał szczęście i dobrobyt. Koniczyna była świętą rośliną Druidów, a liczba trzy mistycznym numerem tak celtyckiej, jak i innych religii. Odcisnęła również swe piętno na chrześcijaństwie. Podobno św. Patryk w czasie swej misji w Irlandii wygłosił kazanie pogańskim druidom o Trójcy Świętej, używając do wyjaśnienia jej istoty liścia koniczyny. Do dziś symbolizuje krzyż i św. Trójcę, a Irlandczycy uznali ją za symbol swego kraju – w dniu św. Patryka (17 marca) świętują zakładając zielone ubrania, pijąc piwo i przypinając sobie do ubrań listki koniczyny. Motyw liścia koniczyny wykorzystali także średniowieczni architekci w gotyckim łuku trójlistnym.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: łąki, pastwiska, trawniki, przydroża, pola
Występowanie: Europa, Azja, północna Afryka
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Motylkowa roślina pastewna. Pasza z jej udziałem zawiera dużo wapnia, magnezu i karotenów. Po zakwitnięciu nadaje się już tylko na siano, ponieważ pojawiają się w niej trujące glikozydy cyjanogenne, rozkładające się jednak podczas suszenia. Komonica akumuluje w glebie azot. Dodatkową zaletą rośliny jest duża odporność na niekorzystne warunki pogodowe (zwłaszcza na susze i niskie temperatury) oraz małe wymagania siedliskowe. Mimo to uprawiana rzadko.
Występowanie
Siedlisko: pastwiska, łąki, murawy naskalne, ugory, przydroża i zarośla, od niżu po piętro alpejskie (do 2000mnpm)
Występowanie: Europa (z wyjątkiem północnej Skandynawii), umiarkowane strefy Azji, Indie, Afryka, Australia
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
W Polsce występują jedynie 3 gatunki kokoryczek: okółkowa, wielkokwiatowa i wonna. Ta ostatnia jest najmniejsza. Często uprawiana jako roślina ozdobna.
Występowanie
Roślina lecznicza, trująca
Siedlisko: kamieniste zbocza, ciepłe zarośla, skraje lasów, pospolita na niżu, w górach rzadsza
Występowanie: cała Europa z wyjątkiem Irlandii i Holandii, Syberia, Himalaje
Okres kwitnienia
Kokoryczka sp. roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Owoce, mylone czasem z borówką czarną jagodą, zawierają trujące alkaloidy. Surowcem leczniczym są natomiast kłącza o działaniu przeciwreumatycznym i hipoglikemizującym. Dawniej posądzana o zawartość glikozydów nasercowych, podobnych w działaniu do glikozydów naparstnicy, ale najnowsze badania tego nie potwierdziły. Zapylana przez trzmiele – z rurkowatych kwiatów mogą pobrać nektar tylko owady o długiej ssawce.
Występowanie
Roślina trująca
Siedlisko: Europa, umiarkowane strefy Azji, Ameryka Północna
Występowanie: lasy liściaste i zarośla
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Najczęstsza spośród polskich kokoryczy. Kokorycze są roślinami trującymi, zawierającymi alkaloidy silnie działające na system nerwowy – niektóre z nich mają silne działanie halucynogenne. Zawartość alkaloidów wykorzystywano również w medycynie ludowej i w homeopatii. Pusta – bo ma pustą w środku bulwę korzeniową (w przeciwieństwie do kokoryczy pełnej).
Występowanie
Roślina lecznicza, trująca
Siedlisko: lasy liściaste, przede wszystkim bukowe, łęgi, ogrody, zarośla
Występowanie: Europa
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Nazwę gatunkową zawdzięcza pełnej, w przeciwieństwie do kokoryczy pustej, podziemnej bulwie, w której roślina gromadzi w poprzednim roku materiały odżywcze. Korzystając z tych zapasów kokorycz może wcześnie zakwitnąć, zanim liście drzew ocienią runo leśne. Roślina zawiera trujące alkaloidy, zwłaszcza w bulwie. Nasiona są roznoszone przez mrówki, które przyciągają zawierające tłuszcze i białka pożywne wyrostki – elajosomy.
Występowanie
Roślina trująca
Siedlisko: widne lasy liściaste, zarośla, na glebach ubogich w wapń
Występowanie: Europa Środkowa i Południowa
Okres kwitnienia
Kokorycz sp. roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Podgatunek knieci błotnej należący do rodziny jaskrowatych. Przez niektórych botaników uważany za oddzielny gatunek – knieć górską (Caltha laeta Schott, Nyman & Kotschy).
Występowanie
Roślina trująca
Siedlisko: miejsca wilgotne, źródliska, mokre łąki, brzegi potoków, ziołorośla i śródleśne młaki, od regla dolnego po piętro halne
Występowanie: góry Europy środkowej
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
