Występuje w surowym i chłodnym klimacie najwyższych położeń górskich – stąd jej łacińska nazwa (łac. gentiana frigida, łac. frigida = zimna).
Występowanie
Roślina pod całkowitą ochroną
Siedlisko: skały, murawy, wyłącznie na granicie
Występowanie: Alpy Wschodnie, Karpaty, Riła i Piryn, w piętrze turniowym
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Jedyna krajowa żółta goryczka, wszystkie pozostałe 17 gatunków ma niebieską lub fioletową barwę kwiatów. Zawiera lecznicze substancje gorzkie, pobudzające łaknienie i trawienie. Jej kuzynka – goryczka żółta zawiera najbardziej gorzką znaną w świecie roślinnym substancję – amarogentynę.
Występowanie
Roślina lecznicza, pod całkowitą ochroną
Siedlisko: murawy, traworośla, utrwalone piargi, na podłożu bezwapiennym, w piętrze kosówki i halnym
Występowanie: Alpy, Sudety, Karpaty, góry Półwyspu Bałkańskiego
Okres kwitnienia
Roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Nazwę gatunkową nadano na cześć francuskiego lekarza, botanika i podróżnika Karola de Lecluse, zwanego Klusjuszem (1526-1609). Rośnie w zwartych kępach, co chroni ją przed utratą ciepła i silnymi wiatrami.
Występowanie
Roślina lecznicza, pod całkowitą ochroną
Siedlisko: murawy, półki skalne, wyłącznie na wapieniu, od regla dolnego po piętro alpejskie
Występowanie: Alpy, Jura, Schwarzwald, Karpaty, w Polsce tylko w Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Należy do rodziny storczykowatych.
Występowanie
Roślina pod całkowitą ochroną
Siedlisko: murawy naskalne, od pogórzy po piętro halne, głównie w piętrze kosówki
Występowanie: góry środkowej Europy, Skandynawii, Wyspy Brytyjskie, Grenlandia, wschodnia część Ameryki Północnej, w Polsce w Sudetach i Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Gnieźnik jest bezzieleniowym storczykiem pasożytującym na grzybie rhizoctonia neottiae, od którego pobiera wodę, sole mineralne i substancje organiczne. „Na co dzień” żyje pod ziemią w postaci podziemnego kłącza, a nadziemne pędy wytwarza jedynie w celu rozmnażania. Brązowe kwiaty nie zawierają nektaru ani nie pachną, a zapylane są przez muchy lub zapylają się same. W latach suchych gnieźniki, których pędy nie mogą przebić stwardniałej warstwy gleby, mogą nawet kwitnąć pod ziemią i wytwarzać dojrzałe owoce. Nazwa polska i łacińska (neottia nidus-avis) pochodzi od kształtu splątanych korzeni, podobnych do ptasiego gniazda (łac. neottia = ptasie gniazdo, nidus = gniazdo, avis = ptak).
Występowanie
Roślina pod całkowitą ochroną
Siedlisko: cieniste lasy liściaste, zwłaszcza bukowe, po regiel górny
Występowanie: prawie cała Europa i Kaukaz
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Jest półpasożytem, który wnika ssawkami do korzeni roślin żywicielskich, pobierając od nich wodę i sole mineralne. Pasożytuje na roślinach łąk alpejskich. Zawiera trującą dla zwierząt aukubinę.
Występowanie
Roślina trująca
Siedlisko: wysokogórskie murawy, częściej na wapieniu niż na granicie, od podnóży po turnie, najczęściej w piętrze halnym
Występowanie: obszar arktyczny oraz góry Europy, w Polsce tylko w Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Gnidosz jest półpasożytem. Dawniej wywaru z gnidosza używano do odwszawiania zwierząt – stąd polska i łacińska nazwa (łac. pediculus = wesz). Łacińską nazwę gatunkową (łac. pedicularis oederi) nadano na cześć niemieckiego botanika Georga Oedera (1728-1791).
Występowanie
Siedlisko: wysokogórskie murawy, na podłożu zasobnym w węglan wapna, od regla dolnego po turniowe, głównie w piętrze halnym
Występowanie: północna Europa, Alpy, Karpaty, góry Półwyspu Bałkańskiego, Azja, Alaska, w Polsce tylko w Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Stara roślina lecznicza, używana do płukania gardła w stanach zapalnych. Ostatnio uczeni kanadyjscy odkryli w niej substancję antywirusową, pochodna ligniny, aktywną wobec wirusa opryszczki. Na razie przetestowano ją na myszach i świnkach morskich, ale… Ponadto używana była jako dzikie warzywo – młode liście i pędy gotowano lub jadano na surowo.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: łąki, pastwiska, zarośla, siedliska ruderalne, po regiel górny
Występowanie: Europa, umiarkowane strefy Azji, północna Afryka, jako zawleczona niemal wszędzie
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
W Polsce występuje w Tatrach i na Babiej Górze, przy czym dolinami rzecznymi dochodzi do pasma Policy i Pienin, a także w Karkonoszach. W Tatrach jest częsty. Jest uprawiana jako roślina ozdobna
Występowanie
Siedlisko: skały, piargi, żwirki, wyleżyska śnieżne, w miejscach wilgotnych, nad potokami
Występowanie: obszary arktyczne, góry Europy, Azji Mniejszej, Kaukaz, Himalaje, w Polsce w Tatrach, na Babiej Górze, potokami schodzi po Pieniny i pasmo Polic. Poza górami częsta w ogródkach jako roślina ozdobna.
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Dawniej zwany także, ze względu na podobieństwo, żółtą jasnotą lub pokrzywą martwą żółtą. Nazwa rodzajowa (galeobdolon luteum) powstała z dwóch greckich słów galee, galea = kuna, tchórz i bdolos = smród, odór, podkreślając nieprzyjemny zapach roztartych liści gajowca. Być może dlatego w niektórych rejonach kraju nazywano go kocipysk lub kozipysk, które jak wiadomo różami raczej nie pachną.
Występowanie
Siedlisko: lasy liściaste, grądy, buczyny
Występowanie: prawie cała Europa
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
