Bezzieleniowa roślina pasożytująca głównie na lepiężnikach, ale także rzadziej na miłośnie górskiej i podbiale pospolitym, czerpiąc pokarm z rośliny żywicielskiej za pomocą licznych korzonków zakończonych ssawkami. Brak chlorofilu nadaje jej charakterystyczną żółtawo-brunatną barwę.
Występowanie
Siedlisko: ziołorośla nad potokami
Występowanie: góry środkowej Europy i Kaukaz
Okres kwitnienia
Zaraz sp. roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Bezzieleniowa roślina pasożytująca na roślinach motylkowych. W Polsce występuje 14 gatunków zarazy, trudnych do odróżnienia. Wszystkie są na Czerwonej Polskiej Liście gatunków zagrożonych.
Występowanie
Siedlisko: suche murawy, zarośla i zbocza
Okres kwitnienia
Zaraza sp. roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Gatunek należący do rodziny zanokcicowatych. Występuje w Europie, Azji, Afryce, Australii, Nowej Zelandii i Ameryce Północnej. W Polsce częsta na południowym niżu i w górach.
Występowanie
Siedlisko: skały, cieniste zbocza, mury, w górach w reglu, rzadziej w piętrze kosodrzewiny
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Wyki należą do uciążliwych chwastów, szczególnie upraw żyta i pszenżyta, odpornych na zacienienie i bronowanie, przez co mechaniczne ich zwalczanie jest nieskuteczne. Nasiona wyki są trudne do usunięcia ze zboża i zawierają trujące substancje, mogące powodować zatrucia zwierząt karmionych zbożem. Należą do roślin motylkowych i mogą za pomocą specjalnych brodawek pobierać azot atmosferyczny. Niektóre gatunki wyki (np. siewna) należą do roślin pastewnych.
Występowanie
Siedlisko: łąki, pola, miedze, zarośla, brzegi lasów
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Jedna spośród ok. 200 gatunków wyki. Z tego w Polsce dziko występuje 15 gatunków. Cenna roślina pastewna ze względu na wysoką zawartość białka. Lubiana także przez mrówki często widziane na jej łodygach i liściach – na dolnej stronie przylistków w brązowych zagłębieniach miodników wydziela słodki sok.
Występowanie
Siedlisko: łąki, przydroża, zarośla, widne lasy, zręby, miedze, w górach po regiel dolny
Występowanie: prawie cała Europa, zachodnia i środkowa Azja
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Łacińska nazwa wrzosu (łac. calluna vulgaris) wywodzi się od greckiego kallyno = czyszczę, zamiatam, bo rzeczywiście dawniej wyrabiano z jego gałązek miotły. W Laponii kryto wrzosem dachy, a w Szkocji podobno moszczono nim posłania. Używano także wrzosu do aromatyzowania piwa (zamiast szyszek chmielowych). Wysoko ceniony jest również ostry w smaku, o leśnym aromacie wrzosowy miód. Kwiaty wrzosu ponadto zawierają liczne związki lecznicze (m. in. flawonoidy kwercytrynę i mirycytrynę, glikozyd arbutynę, gorycze) o działaniu przeciwzapalnym i moczopędnym, a także uspokajającym, stosowane głównie w chorobach układu moczowego. Wrzos miejscami tworzy prawie jednogatunkowe łany, nieraz wielohektarowe czyli wrzosowiska. Jest to siedlisko antropogeniczne związane z karczowaniem lasów i wypasem owiec. W Polsce wrzosowiska powstają głównie na terenach często nawiedzanych przez pożary – poligonach. Zaniechanie wypasu lub ustanie cyklicznych pożarów powoduje wkraczanie na te tereny drzew – brzóz i sosen i przekształcenie się wrzosowiska w bory.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: wrzosowiska, suche bory sosnowe, lasy brzozowe, przydroża, hale
Występowanie: Europa, północno-zachodnia Afryka, Azja Mniejsza, zachodnia Syberia
Okres kwitnienia
Roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Aromatyczne kwiaty wrotyczu zawierają lotny olejek, a w nim 70% trującego tujonu. Stąd w medycynie i weterynarii był stosowany tylko zewnętrznie, jako środek na wszy i świerzby. Truto nim także w domu mole. Pomimo to znalazł zastosowanie w przemyśle spożywczym – aromatyzowano nim kiedyś piwo (zamiast chmielu), a także używano jako przyprawy do kiełbasy, farszów i omletów. Liści używano również jako środka konserwującego mięso. Z gotowanych kwiatów uzyskiwano żółty barwnik do farbowania tkanin. Dawniej wkładano liście wrotyczu (podobnie jak i szałwi) pomiędzy strony modlitewników, by zapobiec zasypianiu wiernych podczas długich nabożeństw.
Występowanie
Roślina lecznicza, trująca
Siedlisko: brzegi lasów, zarośla, polany, przydroża, miejsca ruderalne
Występowanie: Europa, północna i środkowa Azja
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Wyróżnia się podgatunek tatrzański znany wyłącznie z Tatr oraz Niżnych Tatr. W mowie kwiatów oznacza „Bądź uczciwy”.
Występowanie
Siedlisko: hale, upłazy, murawy naskalne, na granicie, od piętra kosówki po turniowe
Występowanie: góry Europy, w Polsce wyłącznie w Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Trujący sok mleczny zawiera lakton euforbon, szkodliwy dla większości zwierząt. Nie wrażliwe są jednak na tę substancję gąsienice zawisaka wilczomleczowca, dla których jest jedyną rośliną żywicielską.
Występowanie
Roślina trująca
Siedisko: ubogie murawy, suche zarośla i zbocza, przydroża, suche łąki i pastwiska
Występowanie: środkowa i południowa Europa, Syberia, zawleczony w Ameryce Północnej
Okres kwitnienia
Roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Łacińska nazwa (euphorbia amygdaloides) upamiętnia postać Euphorbosa, żyjącego w I w pne nadwornego lekarza mauretańskiego króla Juby II. Wilczomlecze zawierają ostry sok mleczny, zawierający u większości gatunków trujące substancje (stąd polska nazwa).
Występowanie
Roślina trująca
Siedlisko: lasy, zwłaszcza bukowe w górach i na pogórzu
Okres kwitnienia
Roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
