Należy do rodziny storczykowatych.
Występowanie
Roślina pod całkowitą ochroną
Siedlisko: murawy naskalne, od pogórzy po piętro halne, głównie w piętrze kosówki
Występowanie: góry środkowej Europy, Skandynawii, Wyspy Brytyjskie, Grenlandia, wschodnia część Ameryki Północnej, w Polsce w Sudetach i Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Gnieźnik jest bezzieleniowym storczykiem pasożytującym na grzybie rhizoctonia neottiae, od którego pobiera wodę, sole mineralne i substancje organiczne. „Na co dzień” żyje pod ziemią w postaci podziemnego kłącza, a nadziemne pędy wytwarza jedynie w celu rozmnażania. Brązowe kwiaty nie zawierają nektaru ani nie pachną, a zapylane są przez muchy lub zapylają się same. W latach suchych gnieźniki, których pędy nie mogą przebić stwardniałej warstwy gleby, mogą nawet kwitnąć pod ziemią i wytwarzać dojrzałe owoce. Nazwa polska i łacińska (neottia nidus-avis) pochodzi od kształtu splątanych korzeni, podobnych do ptasiego gniazda (łac. neottia = ptasie gniazdo, nidus = gniazdo, avis = ptak).
Występowanie
Roślina pod całkowitą ochroną
Siedlisko: cieniste lasy liściaste, zwłaszcza bukowe, po regiel górny
Występowanie: prawie cała Europa i Kaukaz
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Jest półpasożytem, który wnika ssawkami do korzeni roślin żywicielskich, pobierając od nich wodę i sole mineralne. Pasożytuje na roślinach łąk alpejskich. Zawiera trującą dla zwierząt aukubinę.
Występowanie
Roślina trująca
Siedlisko: wysokogórskie murawy, częściej na wapieniu niż na granicie, od podnóży po turnie, najczęściej w piętrze halnym
Występowanie: obszar arktyczny oraz góry Europy, w Polsce tylko w Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Gnidosz jest półpasożytem. Dawniej wywaru z gnidosza używano do odwszawiania zwierząt – stąd polska i łacińska nazwa (łac. pediculus = wesz). Łacińską nazwę gatunkową (łac. pedicularis oederi) nadano na cześć niemieckiego botanika Georga Oedera (1728-1791).
Występowanie
Siedlisko: wysokogórskie murawy, na podłożu zasobnym w węglan wapna, od regla dolnego po turniowe, głównie w piętrze halnym
Występowanie: północna Europa, Alpy, Karpaty, góry Półwyspu Bałkańskiego, Azja, Alaska, w Polsce tylko w Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Stara roślina lecznicza, używana do płukania gardła w stanach zapalnych. Ostatnio uczeni kanadyjscy odkryli w niej substancję antywirusową, pochodna ligniny, aktywną wobec wirusa opryszczki. Na razie przetestowano ją na myszach i świnkach morskich, ale… Ponadto używana była jako dzikie warzywo – młode liście i pędy gotowano lub jadano na surowo.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: łąki, pastwiska, zarośla, siedliska ruderalne, po regiel górny
Występowanie: Europa, umiarkowane strefy Azji, północna Afryka, jako zawleczona niemal wszędzie
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
W Polsce występuje w Tatrach i na Babiej Górze, przy czym dolinami rzecznymi dochodzi do pasma Policy i Pienin, a także w Karkonoszach. W Tatrach jest częsty. Jest uprawiana jako roślina ozdobna
Występowanie
Siedlisko: skały, piargi, żwirki, wyleżyska śnieżne, w miejscach wilgotnych, nad potokami
Występowanie: obszary arktyczne, góry Europy, Azji Mniejszej, Kaukaz, Himalaje, w Polsce w Tatrach, na Babiej Górze, potokami schodzi po Pieniny i pasmo Polic. Poza górami częsta w ogródkach jako roślina ozdobna.
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Dawniej zwany także, ze względu na podobieństwo, żółtą jasnotą lub pokrzywą martwą żółtą. Nazwa rodzajowa (galeobdolon luteum) powstała z dwóch greckich słów galee, galea = kuna, tchórz i bdolos = smród, odór, podkreślając nieprzyjemny zapach roztartych liści gajowca. Być może dlatego w niektórych rejonach kraju nazywano go kocipysk lub kozipysk, które jak wiadomo różami raczej nie pachną.
Występowanie
Siedlisko: lasy liściaste, grądy, buczyny
Występowanie: prawie cała Europa
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Należy do rodz. goździkowatych, zamieszkującego głównie Syberię. W Polsce występuje tylko ten jeden gatunek. Znana już starożytnym, którym pora kwitnienia rośliny kojarzyła się z przylotem kukułek (lychnis flos-cuculi, flos = kwiat). W Polsce również w niektórych rejonach zwana kukułczym zielem. Na łodygach często można znaleźć małe kupki piany, w których znajdują się larwy pieników. Larwy wysysają sok z łodygi i spieniają go zmydlającym woskiem.
Występowanie
Siedlisko: wilgotne łąki, bagna, torfowiska
Występowanie: prawie cała Europa
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Znany już starożytnym. W Grecji był świętym kwiatem pojawiającym się cudownie wraz z nadejściem wiosny. Ponoć po raz pierwszy wyrósł z krwi Ajaksa – greckiego wojownika, który pod Troją stanął do pojedynku z Hektorem. Wierzono, że ma właściwości antyepileptyczne, chłodzące i uśmierzające ból głowy – stąd noszono fiołkowe wianki na głowie jako antidotum na bóle. Dziś używany jako środek wykrztuśny. Od czasu gdy Arystofanes nazwał Ateny „miastem fiołkami zwieńczonym” stały się ich symbolem. W chrześcijaństwie fiołek symbolizował miłość, a także pokorę, skromność, wdowieństwo i ascezę – stąd wzięło się w literaturze określenie Matki Boskiej – „fiołek pokory”. Bardziej współcześnie „kapralem fiołkiem” nazywano Napoleona Bonaparte, który po uwięzieniu na Elbie obiecywał zwolennikom powrócić, gdy zakwitną fiołki. Dziś w mowie kwiatów oznacza „często myślę o tobie” lub „smutno mi bez ciebie”, a w perfumerii „nutę serca”. Przyjemnie pachnący olejek eteryczny zawiera iron. Używany do perfumowania kremów, szminek, pudrów i innych kosmetyków Od łacińskiej nazwy fiołka (łac. viola) pochodzi imiona Wioletta, a od greckiej (gr. ion) – Jolanta.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: jasne suche lasy i ich brzegi, zwłaszcza liściaste, zarośla, przydroża, siedliska ruderalne
Występowanie: obszar śródziemnomorski (pierwotnie tylko tu), prawie cała Europa, Ameryka Północna
Okres kwitnienia
Fiołek sp. roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Zwany dzikim lub polnym bratkiem. Roślina lecznicza – zawiera działającą moczopędnie i uszczelniającą naczynia rutynę oraz związki wykrztuśne. W medycynie ludowej używana jako środek „oczyszczający krew”. Regularne zażywanie odwaru z fiołka miało też podobno zapewniać młodym dziewczętom ładną i gładką cerę. Z krzyżówki fiołka trójbarwnego z fiołkiem żółtym i ałtajskim pochodzą bratki ogrodowe. Roślina istnieje w wielu formach różniących się kolorem kwiatów.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: pola, łąki, nieużytki, przydroża, skraje lasów i zarośli, do 1000mnpm
Występowanie: umiarkowane i subtropikalne strefy Eurazji, zawleczony do Ameryki
Okres kwitnienia
Fiołek sp. roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
