Anna Antolak

Pytanie nr 7/2026

Panoramy są nieodłączną częścią wycieczek, najczęściej górskich, choć przecież nie tylko. Bywają wspaniałe, bywają skromne, bywają trudne, bywają bardzo oczywiste, niektóre po trosze zarastają, inne rozkwitają niespodziewanie wraz z pojawianiem się kolejnych wież widokowych. Za zobaczenie niektórych trzeba zapłacić, a jeszcze innych nie da się już zobaczyć za żadne pieniądze. Na przykład jedna decyzja prawnika sprawiła, że nigdy już nie ujrzymy pewnej wspaniałej karpackiej panoramy, prezentowanej ludziom nie raz i nie dwa przez górali, obowiązkowo w strojach ludowych i oczywiście za pieniądze. Nic też nie wskazuje na to, żebyśmy mogli kiedykolwiek ujrzeć ściśle związane z nią późniejsze męczeństwo. Malutki fragment tego, co w tamtych czasach mogło być mniej więcej udziałem widzów prezentujemy poniżej, prosząc o podanie wszystkich miejsc, w których podziwianie tej panoramy było możliwe.

Odpowiedź

Panoramą, która nas inspirowała w tym pytaniu był ogromny obraz olejny “Panorama Tatr” (dł. 115 m, wys. 16 m) namalowany pod koniec XIX w. przez zespół artystów pod kierunkiem Antoniego Adama Piotrowskiego, Stanisława Janowskiego i Ludwiga Bollera. Był to widok z Miedzianego – fragment „rzeczywistej panoramy” z tego szczytu dołączyliśmy do zagadki. Aby móc właściwie prezentować namalowany pejzaż wybudowano w Warszawie specjalną rotundę, a dodatkową “oprawę” dzieła stanowili górale w strojach ludowych, którzy demonstrowali je publiczności. Pierwszym miejscem, w którym wystawiono obraz w lipcu 1896 r. (zanim trafił do Warszawy), było Monachium. Dość krótko miłośnicy sztuki i górskich panoram mogli cieszyć się tym dziełem – po kilku latach obraz zlicytowano i pocięto na fragmenty, które zaginęły.
Kiedy układaliśmy to pytanie zupełnie nie planowaliśmy, że odpowiedź będziemy publikować na kilka dni przed projekcją filmu “Arek.Mama.Panorama” w ramach Krakowskiego Festiwalu Filmowego. Głównego bohatera – tak jak nas – zainspirowała “Panorama Tatr” i będzie próbował ją odnaleźć. Trzymamy kciuki!

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Wojciech Pawlus 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1pkt
Anna Osika 1 pkt
Ania i Piotrek (dream team) 1 pkt
Drużyna Pierścienia 1 pkt

Pytanie nr 8/2026

Bohaterem naszej zagadki jest pewien duchowny, który do ówczesnej stolicy przybył z miejscowości słynącej dziś z rekordowo wysokich konstrukcji. Jego imię nosi pewien obiekt noclegowy, który stoi w miejscu nieistniejącego już drewnianego ganku, łączącego kościół w którym znajduje się kaplica związana z tym duchownym z pewną inną kaplicą, która w pewnym sensie zmieniła swoją funkcję na skrajnie świecką i bardzo kosztowną (po tej starej oryginalnej kaplicy niewiele zostało, aczkolwiek nazwa nadal widnieje na mapach – także tych nowoczesnych). W odpowiedzi napiszcie czyje imię nosi wspomniany obiekt noclegowy i gdzie się znajduje? 

Odpowiedź

Bohaterem naszej zagadki był św. Szymon z Lipnicy (ok. 1435–1482), który przybył do Krakowa z Lipnicy Murowanej – miejscowości słynącej współcześnie z konkursów na rekordowo wysokie palmy wielkanocne.

Poszukiwany obiekt noclegowy to Dom św. Szymona z Lipnicy (Kraków, ul. Koletek 13a). Budynek ten znajduje się w historycznym miejscu, gdzie od 1728 roku funkcjonował wspomniany w pytaniu drewniany ganek, który łączył kaplicę św. Anny w kościele św. Bernardyna z dawnym klasztorem bernardynek (z kaplicą św. Kolety). Współcześnie dawne wnętrza klasztoru Sióstr Koletek przekształcono w luksusowy apartament o powierzchni 700 m², którego cena osiągnęła zawrotną kwotę 15 mln zł.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Wojciech Pawlus 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Ania i Piotrek (dream team) 1 pkt
Krysia Bukowska 1 pkt
Drużyna Pierścienia 1 pkt

Klasyfikacja Konkursu Całorocznego 2026:

Bartłomiej Cisowski	8 pkt
Hadrian Jakóbczak	8 pkt
Anna Osika	8 pkt
Wojtek Pawlus	7 pkt
Drużyna Pierścienia	6 pkt
Ania i Piotrek (dream team)	6 pkt
Patryk Smółka	4 pkt
Werka i Michał	2 pkt
Bartuś Konradowski	2 pkt
Jolanta Guzik	2 pkt
Ada Budzyk	1 pkt
Anna Cwynar	1 pkt
Barbara Kraszewska	1 pkt
Anna Walusiak	1 pkt
Łukasz Krawiec	1 pkt
Bożena & Staszek	1 pkt
Krysia Bukowska	1 pkt
C. G.	0,5 pkt

Pytanie nr 5/2026

Wiosna. Podobno szukacie wiosny. Podobno lubicie kwiatki. To voilà: rebusik. Kategoria: Beskid Niski. W odpowiedzi podajcie nazwy dwóch przedstawionych szczytów.

Odpowiedź

Rośliny przedstawione w kluczu do rozpoznawania gór odpowiadają cyfrom: 3 – goryczka trojeściowa, 5 – pięciornik alpejski, 7 – siedmiopalecznik błotny, 9 – dziewięćsił bezłodygowy, a zatem przedstawiony profil wysokościowy szczytów odpowiada Jodłowej Górze (715 m n.p.m.) z symbolicznym cisem oraz Rosochatce (753 m n.p.m.). Przez obydwa szczyty przebiega niebieski szlak turystyczny PTTK.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Patryk Smółka 1 pkt
Ania Walusiak 1 pkt
Wojciech Pawlus 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Drużyna Pierścienia 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
Bartuś Konradowski 1 pkt
Łukasz Krawiec 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt
Ania i Piotrek (dream team) 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Bożena & Staszek 1 pkt

Pytanie nr 6/2026

Przemierzając karpackie szlaki możecie je spotkać. I ci, którzy wolą patrzeć na świat z góry i ci, którzy wolą patrzeć z dołu na góry. Obie swoją nazwę zawdzięczają badaczowi Karpat, prekursorowi alpinizmu, pełniącemu ważną funkcję w Krakowskim Ogrodzie Botanicznym. Jako pierwszą przedstawimy Wam tę bardziej popularną, bo można ją zdobyć. Srebrną lub złotą. W naturze jednak zawsze jest zielona. W odpowiedzi prosimy podać tę drugą –  mniej znaną.

Odpowiedź

Przemierzając karpackie szlaki, szczególnie teraz wiosną, możemy spotkać wiele kwitnących roślin. Między innymi dwie, które swoje nazwy otrzymały na cześć Baltazara Hacqueta.

Ci, którzy wolą patrzeć z dołu na góry spotkają tą bardziej popularną – zieloną – cieszyniankę wiosenną (Hacquetia epipactis). Znajdziemy ją między innymi w rezerwatach przyrody na karpackich pogórzach – “Cieszynianka”, “Lasek miejski nad Olzą”, “Lasek miejski nad Puńcówką”. Laurem złotej i srebrnej cieszynianki odznaczone są co roku osoby, które zasłużyły się dla ziemi cieszyńskiej. Wśród posiadaczy tych cieszynianek są między innymi Adam Małysz, Jerzy Pilch czy Zuzanna Kawulok.

Ci, którzy wolą patrzeć na świat z góry mogą spotkać roślinę, o którą pytaliśmy. Gnidosz Hacqueta (Pedicularis hacquetii), który występuje w Polsce na Babiej Górze oraz w Tatrach.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Patryk Smółka 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
Bartuś Konradowski 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Ania i Piotrek (dream team) 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt

Klasyfikacja Konkursu Całorocznego 2026:

Bartłomiej Cisowski	8 pkt
Hadrian Jakóbczak	8 pkt
Anna Osika	8 pkt
Wojtek Pawlus	7 pkt
Drużyna Pierścienia	6 pkt
Ania i Piotrek (dream team)	6 pkt
Patryk Smółka	4 pkt
Werka i Michał	2 pkt
Bartuś Konradowski	2 pkt
Jolanta Guzik	2 pkt
Ada Budzyk	1 pkt
Anna Cwynar	1 pkt
Barbara Kraszewska	1 pkt
Anna Walusiak	1 pkt
Łukasz Krawiec	1 pkt
Bożena & Staszek	1 pkt
Krysia Bukowska	1 pkt
C. G.	0,5 pkt

Pytanie nr 3/2026

W tym miesiącu mamy dla Was pytanie z gwiazdą, chociaż obowiązkowe i łatwe. Co łączy trzy niezaprzeczalnie karpackie miejsca towarzyszące na naszemu logo na marcowym kolażu. Pamiętajcie, że uwielbiamy rekordy, te niedoszłe też.

Odpowiedź

Przedstawione na zdjęciach miejsca łączy Gwiazda Polski – największy na świecie balon stratosferyczny wielokrotnego użytku. Balon zbudowano w Legionowie, ale jego powłokę gumowano w Sanoku – odbywało się to wg oryginalnej receptury wynalezionej w tutejszych zakładach przemysłu gumowego (ówcześnie “Sanok. Polska Spółka dla Przemysłu Gumowego S.A.”, dziś “Sanok Rubber Company S.A.”). Panoramę Sanoka znajdziecie na zdjęciu w prawym górnym rogu. Start balonu planowano na wrzesień 1938 r. z Doliny Chochołowskiej (zdjęcie w lewym dolnym rogu). Niestety silny wiatr halny nie tylko uniemożliwił przedsięwzięcie, ale także był przyczyną zaprószenia pożaru, w którym spłonęła część powłoki. Na ścianie schroniska na Polanie Chochołowskiej znajdziecie tablicę upamiętniającą to wydarzenie. Kolejny start Gwiazdy Polski (po zreperowaniu powłoki) zaplanowano w Sławsku (zdjęcie w prawym dolnym rogu) – tę próbę udaremnił z kolei wybuch II wojny światowej. 

Na uwagę zasługuje także postać z komiksu nieprzypadkowo umieszczona w części z panoramą Sanoka. Jest to Profesor Tryfon Lakmus – bohater “Przygód Tintina”, serii autorstwa Georges’a Remiego. Inspiracją dla tej postaci był Auguste Piccard, szwajcarski fizyk i wynalazca. Choć ostatecznie nie brał udziału w projekcie Gwiazdy Polski, współpracował z zakładami przemysłu gumowego w Sanoku, uważał, że polskie powłoki balonowe są najlepsze na świecie. W latach 30. XX w. wykonał on kilkadziesiąt lotów stratosferycznych osiągając maksymalną wysokość 23 tys. metrów.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Patryk Smółka 1 pkt
Wojtek Pawlus 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
Ania i Piotrek (dream team) 1 pkt
Barbara Kraszewska 1 pkt
Drużyna Pierścienia 1 pkt

Pytanie nr 4/2026

Jeśli jesteście już chwilę z nami, to wiecie, że w Konkursie Całorocznym nie potrzebujemy dużo, żeby połączyć skojarzeniami dwie osoby – wystarczy przykładowo wspólne nazwisko, choćby nawet nie zgadzały się wieki, rody czy charakter działalności. Tak też jest i tym razem. Zainteresowało nas wspólne nazwisko, nie przeszkadza nam, że obydwu panów dzielą niemal trzy wieki. Dla wielu z nas jednak spuścizna obydwu jest ważna, choć trochę to zależy od gustów. Obydwaj byli założycielami czegoś pierwszego (albo przynajmniej jednego z pierwszych) w danej kategorii. Pan, który żył wcześniej (oznaczmy go A) jest uznawany za założyciela pierwszego w swoim rodzaju miejsca w stolicy jednego z karpackich krajów. Natomiast na wzór pierwszej w swoim rodzaju organizacji założonej przez drugiego pana (B) powstało później kilkanaście innych – wszystkie na naszym rodzimym podwórku. Spośród dwójki bohaterów naszego pytania ten, który żył wcześniej, urodził się w miejscowości, której nazwa bardzo pasuje do nazwiska (albo raczej nazwisko pasuje do nazwy wsi). Natomiast w mieście urodzenia drugiego bohatera kilkanaście lat temu odsłonięto pomnik poświęcony pierwszemu z panów. Z kolei w mieście, w którym do dziś działa organizacja założona przez B tablicę upamiętniającą A odnajdziemy w elewacji kamienicy (z pospolitym zwierzęciem w godle) na rogu dwóch ulic – z siedziby organizacji założonej przez B do tej kamienicy dojdziemy w około 6 minut.

W odpowiedzi napiszcie czego założycielem był B i jakie zwierzę jest w godle kamienicy wspomnianej w pytaniu.

Odpowiedź

Naszym panem A jest Jerzy Franciszek Kulczycki (1640-1694), ur. w Kulczycach, żołnierz Jana Sobieskiego, dyplomata. W nagrodę za zasługi w bitwie pod Wiedniem, oprócz znacznej sumy pieniędzy i domu, otrzymał (nagroda, którą sam sobie wybrał) 300 worków “dziwnego ziarna”, uznanego przez innych żołnierzy za karmę dla wielbłądów, a faktycznie będącego zapasem kawy. Przypisuje się mu otwarcie pierwszej w Wiedniu kawiarni (“Dom Pod Błękitną Butelką”) i spopularyzowanie picia kawy w Europie. We Lwowie upamiętnia go pomnik na Placu Daniela Halickiego (odsłonięty w 2013 r.), a w Krakowie tablica w elewacji Kamienicy Pod Wiewiórką na rogu Floriańskiej i św. Tomasza.

Pan B to Włodzimierz Kulczycki (1919-1958), ur. we Lwowie, przewodnik beskidzki i tatrzański, założyciel pierwszego w Polsce Koła Przewodników Studenckich – dziś Studenckie Koło Przewodników Górskich w Krakowie z siedzibą na ul. Jagiellońskiej 6 w Krakowie.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Patryk Smółka 1 pkt
Drużyna Pierścienia 1 pkt
Wojtek Pawlus 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
Ania i Piotrek (dream team) 1 pkt

Klasyfikacja Konkursu Całorocznego 2026:

Bartłomiej Cisowski	8 pkt
Hadrian Jakóbczak	8 pkt
Anna Osika	8 pkt
Wojtek Pawlus	7 pkt
Drużyna Pierścienia	6 pkt
Ania i Piotrek (dream team)	6 pkt
Patryk Smółka	4 pkt
Werka i Michał	2 pkt
Bartuś Konradowski	2 pkt
Jolanta Guzik	2 pkt
Ada Budzyk	1 pkt
Anna Cwynar	1 pkt
Barbara Kraszewska	1 pkt
Anna Walusiak	1 pkt
Łukasz Krawiec	1 pkt
Bożena & Staszek	1 pkt
Krysia Bukowska	1 pkt
C. G.	0,5 pkt

Pytanie nr 1/2026

Na zdjęciu widzicie kadr z pewnego filmu docenionego i przez publiczność i za spojrzenie. Polski tytuł tego filmu jest dość radykalnym stwierdzeniem, natomiast angielski pytaniem, jednocześnie głównym rzeczownikiem angielskiego tytułu jest antonim głównego rzeczownika polskiego tytułu. Zdjęcia do tej produkcji zrealizowano w Karpatach, przy czym przy wyborze właśnie tej lokalizacji kluczowe były nie malownicze górskie widoki, a basen. 

Jaką górę widać na ostatnim planie (za przystankiem), w którym teatrze grał twórca większości drewnianych elementów wyposażenia kościoła, obok którego za chwilę przejedzie samochód z kadru i gdzie znajduje się ów kluczowy basen?

Odpowiedź

Zaprezentowaliśmy Wam film z kadru “Innego końca nie będzie” (2024 r., angielski tytuł “Where do we begin”). Był on kręcony w Bazie Lubogoszcz – miejsce wybrano ze względu na znajdujący się tam basen. W kadrze na ostatnim planie widzimy właśnie Lubogoszcz, a dokładniej Zapadliska, czyli zachodni wierzchołek tej góry, a samochód za chwilę przejedzie obok kościoła w Kasince Małej. Większość drewnianego wyposażenia tego kościoła wykonał Stanisław Ciężadlik – twórca lalek i aktor w Teatrze Lalek “Rabcio”.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Ada Budzyk 1 pkt
Wojtek Pawlus 1 pkt
Anna Cwynar 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Werka i Michał 1 pkt
C. G. 0,5 pkt

Pytanie nr 2/2026

Wysyłamy Was na poszukiwanie (karpackiego!) miasta. Miasta, którego dwie części łączy imponująca konstrukcja – niewykluczone, że nawet „naj” (jeśli odpowiednio zdefiniować tę część kontynentu). Rekord warty uwagi, aczkolwiek przed drugą wojną światową mieliśmy na własnym podwórku konstrukcję dziesięciokrotnie przebijającą „naj” z interesującego nas miasta, w którym od kilkunastu lat rośnie szczególne drzewo, mające za nic podziały, wododziały i zlewiska. Z miejscowością tą związany był jeden z najważniejszych literatów jednego z karpackich krajów – tu pracował i tu jest pochowany. Przy placu noszącym jego imię stoi między innymi dawny budynek pełniący funkcję miejsca spotkań, choć te spotkania w różnych przedziałach czasowych miały zgoła różny charakter. Aktualnie budynek jest zamknięty, nic się tu nie dzieje, choć nazwa ostatniej placówki nadal widnieje obok wejścia – zawiera ona część nazwy okolicznej góry (także „naj”). Poszukiwane miasto jest partnerskim dla innego miasta ważnego dla jednego z Beskidów. W latach dziewięćdziesiątych w obydwu miejscach były organizowane imprezy poświęcone kulturze tego drugiego miasta partnerskiego. 

W odpowiedzi należy podać nazwę miasta o którym mowa powyżej oraz jak nazywane jest wspomniane drzewo ignorujące wododziały.

Odpowiedź

Miastem, o które pytaliśmy jest Dolný Kubín, podzielony na dwie części rzeką Orawą. Osiedle Bysterec (za rzeką) z centrum miasta łączy Kolonádový (kolumnadowy) most – drewniany, zadaszony, liczący ponad 100 m długości. Tu przy okazji przywołaliśmy już nieistniejący drewniany most na Wiśle w Wyszogrodzie o długości aż 1285 m. Z Dolnym Kubinem związany był Pavol Országh ps. „Hviezdoslav”, słowacki poeta i dramatopisarz. Plac jego imienia jest najważniejszym średniowiecznym zabytkiem urbanistycznym miasta. W górnej części placu znajduje się budynek dawnej synagogi, później Kina Chocz (Choč) – aktualnie budynek nie pełni żadnej funkcji, ale nazwa kina (zawierająca część nazwy góry Veľký Choč) nadal widnieje na elewacji. Dolny Kubin jest miastem partnerskim Limanowej, a tajemniczym drzewem ignorującym wododziały jest Lipa spotkań wód świata (Lipa sútokov sveta) podlewana wodą przywiezioną przez turystów – z rzek, mórz i oceanów całego świata.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Wojtek Pawlus 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Drużyna Pierścienia 1 pkt
Werka i Michał 1 pkt

Klasyfikacja Konkursu Całorocznego 2026:

Bartłomiej Cisowski	8 pkt
Hadrian Jakóbczak	8 pkt
Anna Osika	8 pkt
Wojtek Pawlus	7 pkt
Drużyna Pierścienia	6 pkt
Ania i Piotrek (dream team)	6 pkt
Patryk Smółka	4 pkt
Werka i Michał	2 pkt
Bartuś Konradowski	2 pkt
Jolanta Guzik	2 pkt
Ada Budzyk	1 pkt
Anna Cwynar	1 pkt
Barbara Kraszewska	1 pkt
Anna Walusiak	1 pkt
Łukasz Krawiec	1 pkt
Bożena & Staszek	1 pkt
Krysia Bukowska	1 pkt
C. G.	0,5 pkt

Zakończyliśmy tegoroczną rozgrzewkę. Bardzo dziękujemy za wspólną zabawę – błyskotliwe propozycje za setki punktów, sentymentalne odpowiedzi za niewiele punktów, wytrenowanie regulaminu i spontaniczne wyzwanie na najtańszą nazwę.

Oto wyniki:
Rundę 1 zwyciężyli Rafał Górzanowski i Bieńkowska Góra za 450 punktów
Rundę 2 zwyciężyli Gabriel i Hadrian Jakóbczak oraz Mały Garb Wyżni za 306 punktów
Rundę 3 zwyciężyli Wojciech Pawlus i Kopczańska Góra za 432 punkty

Najwięcej punktów w całej rozgrzewce zebrał Rafał Górzanowski!

Natomiast najtańszą górę (Sas nad Knurowem w Gorcach za 3 punkty) odkrył Piotr Wieczorek!

Gratulujemy zwycięzcom. Przyrodniczo nacechowane nagrody niespodzianki przekażemy wkrótce.

I tak to, doskonale rozgrzani, gotowi jesteśmy na XXVII edycję Konkursu Całorocznego.
Regulamin znajdziecie tutaj https://skpg.krakow.pttk.pl/konkurs-caloroczny/
W skrócie: co miesiąc publikujemy dwa pytania i przez cały ten miesiąc czekamy na Wasze odpowiedzi przysyłane mailem na adres konkurs.skpg@gmail.com. Za prawidłowe odpowiedzi otrzymujecie punkty – cały konkurs podsumowujemy na początku grudnia. Od czasu do czasu zdarzają się nam pytania i nagrody specjalne w trakcie roku.

Zapraszamy do zapoznania się z lutowymi pytaniami i czekamy na Wasze odpowiedzi. Bawmy się górami! <3

Konkurs Całoroczny: pytanie nr 1/2026 i pytanie nr 2/2026

Pytanie nr 19/2025

Na terenie polskiej części Karpat w XX wieku powstał prawdopodobnie największy, a z pewnością szeroko znany na świecie ocean. Prosimy o podanie miejsca, w którym przede wszystkim powstawał.

Odpowiedź:

Najbardziej znaną powieścią Stanisława Lema, przetłumaczoną na kilkadziesiąt języków jest „Solaris”. Tytułowy „Solaris” to zarówno nazwa planety jak i pokrywającego ją cytoplazmatycznego, inteligentnego oceanu – bohatera naszej zagadki. Książka została napisana w latach 1959-60, głównie w trakcie pobytu autora w zakopiańskiej willi „Astoria”.

Oprócz poprawnej odpowiedzi otrzymaliśmy też od Was inne, nie mniej ciekawe typy. Przedstawiamy je tutaj, żeby Wam pokazać jak szeroko można podróżować z Konkursem Całorocznym: ocean Tetyda, Pacyfik VI – obraz namalowany przez Tadeusza Kantora, ocean naftowy na obszarze Borysławsko-Drohobyckim.

Prawidłowej odpowiedzi udzielił:

Hadrian Jakóbczak 1 pkt

Pytanie nr 20/2025

Spójrzcie na obraz A, a raczej fragment, który udostępniliśmy. To przykład w którym mieszają się wątki religijne i kulturowe dwóch krańców świata, np. połowa nieba utrzymana jest w duchu sztuki wschodniej, połowa zaś przedstawia obłoki z perspektywy zachodu. Autor tak sprytnie wymyślił to połączenie, że aż wygrał Grand Prix prestiżowej uczelni, przez które dzieło nigdy nie zagości na polskiej ziemi. No dobrze, przez chwilę kopię można było zobaczyć w pewnym muzeum przenikniętym duchem sztuki wschodniej. Specjalnie dla Was delikatnie zmodyfikowaliśmy obraz, by nie zdradzać zbyt wiele, np. o tytule dzieła.

A żebyśmy mogli pokazać Wam poniższe obrazy (A i B) musiała zaistnieć łańcuchowa reakcja interakcji pomiędzy czterema opisanymi poniżej osobami – w odpowiedzi podajcie nam ich nazwiska.

1. Najbardziej znana z wymienionych tu osób – nauczyciel, działacz, sprawiedliwy wśród narodów świata, po którym przy granicy Karpat został pewien budynek (pierwsza budowla w jego miejscu powstała w 1375), który możecie odwiedzić i pooglądać nietuzinkowe przedmioty dzięki osobie nr 2.
2. Osoba o takim samym imieniu jak 1. oraz o niezwykle twórczym nazwisku. To ona była mistrzem i mentorem autora przedstawionych obrazów, z kolei nauczycielem i wychowawcą osoby 2 a także swoistym spiritus movens całego tego orientalnego zamieszania była osoba 1.
3. Ów Pan również był nauczycielem osoby 2, a właściwie jej mistrzem. Ma też na swoim koncie animowaną opowieść zainspirowaną malowidłem, które można zobaczyć w jednym z miejsc przedstawionych na obrazie A.
4. Autor przedstawionych obrazów. Pochodzi z górskiej miejscowości, którą powinniście odszyfrować w oparciu o wskazówkę architektoniczną zawartą na obrazie A (starszą niż budowla wspomniana w punkcie 1), ale jeśli to będzie problem, to znając Wasze zamiłowania dodajemy dla podpowiedzi motyw górski ze stron rodzinnych autora (obraz B).

Odpowiedź:

To było długie pytania i taka też będzie odpowiedź. Stanisław Ludwik Jan Fischer de Wilhelmsbach był kolekcjonerem i inicjatorem założonego w 1959 Muzeum Ziemi Bocheńskiej, w którym do śmierci pełnił funkcję dyrektora. Był też organizatorem Liceum Technik Plastycznych w Nowym Wiśniczu i nauczycielem historii sztuki. Gdy jego podopieczny, Stanisław Tworzydło, rozdarty między własnymi pragnieniami a oczekiwaniami rodziny, w obliczu decyzji o wyjeździe na stypendium do Chin, zapytał Fischera o poradę w odpowiedzi usłyszał: „Staszek, jedź. Żółta rasa opanuje kiedyś świat. Jedź.” Pojechał i spędził w Chinach kilka lat, podczas których, poza poznawaniem chińskich metod ceramicznych, w Pekinie w hutongu Krzywej Fajki uczył się technik chińskiego malarstwa, a jego mistrzem był niejaki Pan Jiezi. Ów wybitny chiński malarz jest też autorem scenariusza do animowanego filmu „A deer of nine colors” opartego o dźatakę opowiadającą o wcieleniu Buddy w jelenia. Król Jeleni jest głównym motywem fresków w jednej z 492 jaskiń Mogao – słynnych buddyjskich Świątyń Tysiąca Buddów, które przedstawiono w górnej części obrazu A. Obok nich znajdują się przedstawienia innych istotnych zabytków buddyjskich tego typu – jaskinie w Kizil oraz Groty Dziesięciu Tysięcy Buddów w Longmen. W centrum obrazu aspara, niebiańska boginka, całuje w czoło chrześcijańskiego anioła i podtrzymuje go ręką. Po drugiej stronie znajdują się Bazylika św. Piotra, Katedra w Kolonii, a także gotycki kościół Wszystkich Świętych w Krościenku nad Dunajcem, gdzie urodził się autor obrazu – Wiesław Borkowski. Ukończył on Chińską Akademię Sztuki w Hangzhou i jako pierwszy obcokrajowiec w historii wydziału malarstwa chińskiego zdobył Grand Prix w konkursie na najlepszą pracę dyplomową (za przedstawiony poniżej obraz Dialog Aspary z aniołem). Obraz B, zatytułowany Obraz wewnętrzny stron rodzinnych przedstawia znany pieniński widok na Trzy Korony. Mistrzem i mentorem pana Borkowskiego był Stanisław Tworzydło, któremu zawdzięczamy też ponad tysiąc eksponatów w kolekcji w Muzeum im. Stanisława Fischera w Bochni.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Dominika Sobula 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Bożena i Staszek 1 pkt

Klasyfikacja Konkursu Całorocznego 2025:

Hadrian Jakóbczak	20 pkt
Dominika Sobula	17.75 pkt
Jolanta Guzik	16 pkt
Bożena i Staszek	12.5 pkt
Ania Piecuch	7.5 pkt
Aga Solarz	5 pkt
Nikoletta	4 pkt
Bartek Bogusz	3.5 pkt
Bartłomiej Cisowski	3 pkt
Andrzej Zabłocki	3 pkt
Bernadetta Zawilińska	1.5 pkt
Ania Walusiak	1.5 pkt
Paweł Miśkowiec	1 pkt
Team Rogatka	0.5 pkt
Jerzy Iwanciw	0.5 pkt

Na okres wakacji już tradycyjnie mamy dla Was cztery pytania – na odpowiedzi czekamy przez całe dwa wakacyjne miesiące. Wśród osób, które przyślą poprawnę odpowiedź na przynajmniej jedno wakacyjne pytanie rozlosujemy trzy nagrody niespodzianki. Dodatkowo mamy jeszcze czwartą nagrodę specjalną dla konkursowicza, który rozwiąże nasze zadanie specjalne zamieszczone na końcu tej serii pytań. Uwaga! zadanie specjalne nie jest punktowane w Konkursie Całorocznym. Życzymy pięknego lata!

Pytanie nr 11/2025

W wakacyjnej serii pytań mamy zaszczyt przedstawić Wam fotografię obrazu namalowanego przez Piotra Klaję z Morochowa – Polaka z łemkowską duszą, jak określił go łemkowski poeta Petro Trochanowski. Piotr był człowiekiem wielu talentów i zainteresowań. Był społecznikiem, zielarzem, pośrednio też etnografem i etnologiem, autorem tekstów historycznych publikowanych w ustrzyckim wydawnictwie „Bieszczad”. Pod koniec życia malował obrazy – pejzaże, kościoły, cerkwie. Waszym zadaniem jest zidentyfikować co to za cerkiew (miejscowość, wezwanie) – dla utrudnienia nie podpowiemy czy jeszcze istnieje czy już nie.

A jeśli spodobało się Wam identyfikowanie obiektów sakralnych malowanych przez Piotra Klaję mamy dla Was zadanie specjalne – poza punktacją Konkursu Całorocznego, ale z nagrodą niespodzianką. Zerknijcie na koniec wakacyjnej serii pytań.

Odpowiedź:

Obraz przedstawia cerkiew prawosławną pw. św. Mikołaja w Lipowcu, wzniesioną w latach 1929-1930, a rozebraną w 1956 r.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Dominika Sobula 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt

Pytanie nr 12/2025

Wszechpanujące upały nie ułatwiają wędrówki, zwłaszcza gdy najwyższy szczyt ma ponad 2875 m npm. Na szczęście tam, gdzie Was dziś wysyłamy na pielgrzymkę popularna jest roślina, która ponoć może podratować życie podróżnika napojem. Co więcej, uważana ona bywa za naturalne narzędzie do orientacji w terenie, co znajduje odzwierciedlenie w jednej z jej nazw zwyczajowych. Jest endemitem, tak jak jej urocze zapylacze, które na pewno znacie. Czy dla Was to mało? Śmiało, w odpowiedzi podajcie imiona dwóch królów – polskiego i tego samozwańczego.

Odpowiedź:

Poszukiwana roślina to pielgrzan madagaskarski nazywany też drzewem wędrowców lub palmą wschodnio-zachodnią. Osłonki łodyg gromadzą deszczówkę, która rzekomo może służyć jako awaryjne źródło wody, a sama roślina rośnie wzdłuż linii wschód–zachód, stanowiąc prosty kompas dla zwiedzających Madagaskar. Lemury są zapylaczami tej rośliny, a ich najbardziej znany przedstawiciel, to bajkowy król Julian ubrany zwykle w koronę nawiązującą do kształtu tej rośliny. Polskim królem Madagaskaru był Maurycy Beniowski. Dla porządku dodajmy jeszcze, że najwyższym szczytem Madagaskaru jest wygasły wulkan Maromokotro mierzący 2876 m n.p.m.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Dominika Sobula 1 pkt
Bartek Bogusz 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Bożena i Staszek 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt
Ania Piecuch 0.5 pkt

Pytanie nr 13/2025

Byliście kiedyś w górach, prawda? 😉 Któż nie był, kogo nie zachwyciły. Czy to bliższe czy dalsze, zapewniają fantastyczne chwile, czarodziejskie krajobrazy, magiczne widoki, baśniowe przeżycia… Majestatyczne góry i bajkowe łąki – czy da się zliczyć ile jest takich zestawień na świecie? I tak, i nie. Poszukajcie dwóch. Szukajcie daleko, na różnych kontynentach. A bajki bywają różne. Raz znajdziecie mniej oczywistą “łąkę” przy narciarskim raju nad łabędzim strumieniem, a drugi raz pod zabójczą nagą górą (ale nawet taki widok chce się zachować – np. tworząc park narodowy). W odpowiedzi podajcie proszę nazwy dwóch pasm górskich, w których leżą poszukiwane łąki. 

Odpowiedź:

Rozwiązaniem zagadki są fairy meadows, czyli bajkowe łąki. Teren określany mianem, Fairy Meadow, leży nad łabędzim strumieniem (Swan Creek) u podnóża Adamant Range w górach Selkrik stanowiących część łańcucha Columbia Mountains w północnoamerykańskich Kordylierach. Dodatkowo znajduje się tam chatka turystyczna Fairy Meadow Hut (Bill Putnam Hut), będąca bazą narciarską stowarzyszenia Alpine Club of Canada. Natomiast drugie bajkowe łąki, o które pytaliśmy położone są w zachodniej części Himalajów u podnóży masywu Nanga Parbat w Pakistanie i w 1995 roku objęte zostały parkiem Fairy Meadows National Park. Jeden z naszych uważnych konkursowiczów zauważył, że 40 kilometrów na północ od poszukiwanych łąk znajduje się punkt trójstyku Himalajów, Karakorum i Hindukuszu, o który pytaliśmy rok temu w jednej z wakacyjnych zagadek

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Dominika Sobula 1 pkt
Bartek Bogusz 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Bożena i Staszek 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt

Pytanie nr 14/2025

Zagadka z kategorii postać, a nawet postaci. Pytamy o mężczyznę nietuzinkowego, twórcę nowatorskich idei, propagatora uczenia się przez zrozumienie zamiast pamięciowego. Dziedzinę, którą się zajmował próbował ludziom przybliżyć poprzez atrakcyjne, malownicze ilustracje. Miał dwie córki – obydwie były artystkami, choć różnych dyscyplin. Jednej z córek i ojcu poświęcono muzeum biograficzne – znajduje się ono w domu zbudowanym przez ojca. Posiadłość ma piękną nazwę – tak samo zatytułowane jest autobiograficzne dzieło córki. Jedną z córek upamiętniono też w Układzie Słonecznym, ale nie na Ziemi. Obydwie córki przyczyniły się do upamiętnienia ojca (na Ziemi), choć w różny sposób. Jedną z córek z ojcem łączy też poniekąd tytuł jej najsłynniejszego dzieła i tytuł koncepcji (teorii) wymyślonej przez niego – tylko tytuł, sama treść traktuje już o odmiennych sprawach. Natomiast pierwsze w pewnej kategorii dzieło tej samej córki jest zatytułowane tak jak jedno ze schronisk w Karpatach. Sama twórczyni nie miała zbyt wiele wspólnego z tymi górami (w odróżnieniu od Górek), ale często gościła u siebie innego artystę, który mocno inspirował się kulturą ludzi gór. W ramach odpowiedzi prosimy o podanie imienia i nazwiska ojca oraz nazwy teorii, którą w zagadce zestawiliśmy z najsłynniejszym dziełem jednej z córek.

Odpowiedź:

Naszym “zagadkowym” mężczyzną był Wacław Nałkowski, określany mianem jednego z najwybitniejszych i nowatorskich polskich geografów. Uważał geografię za naukę o związku między przyrodą a człowiekiem. Był twórcą “Teorii nieokreśloności terytorium Polski” i autorem m.in. pięciu tomów bogato ilustrowanej “Geografii Malowniczej”. Za najsłynniejsze dzieło Zofii, starszej córki Wacława, uznaje się “Granicę” i tą powieścią próbowaliśmy Was naprowadzić na “Teorię nieokreśloności terytorium Polski”. Natomiast pierwszym utworem prozą (opublikowanym w “Ogniwie”) Zofii było opowiadanie “Orlica” (1903 r.). Dom literatki był ośrodkiem życia kulturalnego Warszawy – bywali tu Witkacy, Karol Szymanowski czy Witold Gombrowicz. Muzeum Zofii i Wacława Nałkowskich znajduje się w Domu nad łąkami na wołomińskich Górkach. Pisarkę upamiętniono także nazywając jej nazwiskiem jeden z kraterów Wenus. Młodsza córka Wacława – Hanna – była rzeźbiarką, autorką kilkudziesięciu dzieł, w tym popiersia ojca do audytorium jego imienia w Instytucie Geografii Uniwersytetu Warszawskiego.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Dominika Sobula 1 pkt
Bartek Bogusz 1 pkt
Ania Piecuch 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Bożena i Staszek 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt

Zadanie specjalne

Mamy zdjęcie jeszcze jednego obrazu Piotra Klai. Niestety w tym przypadku także my nie wiemy jaka świątynia jest na nim przedstawiona. Dla osoby, która pierwsza rozwiąże zagadkę i podeśle do nas wskazanie na źródła, które pozwolą ten obiekt jednoznacznie zidentyfikować, mamy specjalną nagrodę niespodziankę. 

Odpowiedź:

Świątynią uwiecznioną przez Piotra Klaję na załączonej grafice okazał się być Kościół św. Katarzyny w czeskim Štramberku (Tamovice).

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Piotr Nowicki
Dominika Sobula

Piotr odpowiedział na pytanie jako pierwszy (w niecałą dobę po opublikowaniu zagadki) i to do niego trafia nagroda.

Klasyfikacja Konkursu Całorocznego 2025:

Hadrian Jakóbczak	20 pkt
Dominika Sobula	17.75 pkt
Jolanta Guzik	16 pkt
Bożena i Staszek	12.5 pkt
Ania Piecuch	7.5 pkt
Aga Solarz	5 pkt
Nikoletta	4 pkt
Bartek Bogusz	3.5 pkt
Bartłomiej Cisowski	3 pkt
Andrzej Zabłocki	3 pkt
Bernadetta Zawilińska	1.5 pkt
Ania Walusiak	1.5 pkt
Paweł Miśkowiec	1 pkt
Team Rogatka	0.5 pkt
Jerzy Iwanciw	0.5 pkt

Pytanie nr 9/2025

W czerwcu wysyłamy Was do wspaniałej bajkowej krainy. Dziś przyjmą Was tu z rozpostartymi ramionami, choć nie zawsze tak było. Możecie tu poddać się urokowi Lorelei, przytulić do Gerdy (ta nie jest zimna i zamknięta) albo szukać porady u nordyckich Norn – to za darmo, ale jeśli macie ochotę i środki na zażywanie luksusu to też nie trzeba daleko szukać. Jeśli przyjedziecie od północy przywitają Was Maciek i Angelika (w sumie mają ok. 450 lat), a jeśli zdecydujecie się pojechać (np. rowerem) w górę rzeki, to u jej źródeł dotrzecie do długodystansowego szlaku. W miejscowości, do której Was wysyłamy ponad 20 lat temu dokonano istotnego odkrycia – pod pewnymi względami jedynego takiego na świecie (jak do tej pory). Odkrycie to, co prawda porusza się w warstwie tworów dość pospolitych, aczkolwiek daje nam wgląd do świata sprzed kilkudziesięciu milionów lat. Będziecie przebywać w otoczeniu obszarów niewidzialnych, medialnych i słonych. W odpowiedzi na to pytanie napiszcie kto/co pomiędzy Angeliką a Gerdą.

Odpowiedź:

Bez większego problemu zorientowaliście się, że wysłaliśmy Was do doliny Jamninki w Parku Krajobrazowym Gór Słonnych. Rosną tu pomnikowe drzewa, którym nadano zwykłe i niezwykłe imiona. I tak jadąc od północy (od miejscowości Trójca) spotkamy dąb szypułkowy o imieniu „Maciek” (ma ok. 200 lat) i lipę drobnolistną „Angelikę” (ok. 150 lat). Im dalej w górę rzeki tym ciekawiej – rosną tu m.in. lipy „Urd”, „Werdandi” i „Skuld”, nazwane tak jak trzy wieszczki z plemienia olbrzymów w mitologii nordyckiej – Norny, tkaczki ludzkiego losu. Między lipami drobnolistnymi „Angeliką” i „Gerdą” rośnie lipa szerokolistna „Frigga” i ona jest odpowiedzią na naszą zagadkę.

Aby dać Wam więcej wskazówek, wspomnieliśmy także odkrycie w tamtej okolicy – w miejscowości Jamna Robert Szybiak odnalazł skamieniałe szczątki ptaka wróblowatego z oligocenu (gatunek ten został nazwany Jamną szybiaki). Są to jedne z najstarszych szczątków ptaków wróblowatych na świecie. Napomknęliśmy także o słonych źródłach w sąsiadującym z Jamną rezerwacie „Na Opalonym”, a także o Lesie Medialnym u podnóża Kiczerki nad Łomną.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Nikoletta 1 pkt
Dominika Sobula 1 pkt
Bożana i Staszek 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt
Ania Walusiak 0,5 pkt

 

Pytanie nr 10/2025

Tym razem zostawiamy Wam calutki, niepocięty, niezamazywany plakat promocyjny jednej ze słowackich sieci sklepów. Pytania też nie komplikujemy – co modelka trzyma w dłoniach i jak ten przedmiot wiąże się z okresem obowiązywania promocji?

Odpowiedź:

Na plakacie promocyjnym modelka eksponuje korbáč, czyli rózgę z witek wierzbowych. W Poniedziałek Wielkanocny młodzieńcy smagali nim urodziwe dziewczęta, natomiast we wtorek role się odwracały i to panie smagały panów. Zwyczaj ten Słowacy nazywają Šibačką, a Czesi pomlázką.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Nikoletta 1 pkt
Ania Walusiak 1 pkt
Dominika Sobula 1 pkt
Bożena i Staszek 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt

 

Klasyfikacja Konkursu Całorocznego 2025:

Hadrian Jakóbczak	20 pkt
Dominika Sobula	17.75 pkt
Jolanta Guzik	16 pkt
Bożena i Staszek	12.5 pkt
Ania Piecuch	7.5 pkt
Aga Solarz	5 pkt
Nikoletta	4 pkt
Bartek Bogusz	3.5 pkt
Bartłomiej Cisowski	3 pkt
Andrzej Zabłocki	3 pkt
Bernadetta Zawilińska	1.5 pkt
Ania Walusiak	1.5 pkt
Paweł Miśkowiec	1 pkt
Team Rogatka	0.5 pkt
Jerzy Iwanciw	0.5 pkt

Pytanie nr 5/2025

W kwietniu wysyłamy Was na poszukiwanie postaci – jednej z najwybitniejszych w swojej dziedzinie i dlatego nieprzypadkowo wyposażamy Was w zegar. Osoba, o której mowa, urodziła się we wsi dziś będącej w pobliżu kilku granic (w tym tej państwowej i tej turystycznej), po ukończeniu szkoły średniej wyjechała do miasta u podnóża Karpat, potem oddaliła się od tego łańcucha górskiego jeszcze bardziej, zmieniła imię (jak wielu jej podobnych), zamieszkała nieopodal puszczy, przez pewien czas piastując stanowisko wiceprezesa dość specyficznego oddziału pewnego stowarzyszenia. Nasz bohater zostawił po sobie wielotomowy podręcznik – do dziś można jego egzemplarze dostać w antykwariatach, choć tanio nie jest. Napiszcie, prosimy, czego był/a wiceprezesem i co o dziewiątej.

Odpowiedź:

O czwartej rano otwiera swe kielichy powój polny. Niewiele później rozchyla swe płatki dzika róża. Pomiędzy piątą a szóstą budzą się różne gatunki ziół włóknistych. Po szóstej podnosi się wierzbówka. Około siódmej ruszają się anemony. Między ósmą a dziewiątą ożywiają się gencjany, przetacznik i stokrotka. O dziewiątej najwyższy czas by obudziły się tulipany i kurzy ślep. Około dziesiątej wychylają się dzbanuszki tysiącznika, a mak polny do snu układa swoje płatki…

Tak roślinny zegar objaśniał Aleksander Podwapiński (brat Wawrzyniec Maria Aleksander Podwapiński) – jeden z najwybitniejszych polskich zegarmistrzów, autor wielotomowego podręcznika. Podwapiński urodził się w Radoszycach – przy granicy Bieszczadów i Beskidu Niskiego (jednocześnie przy dzisiejszej granicy polsko-słowackiej). Po ukończeniu szkoły średniej studiował w Krakowie, a następnie wstąpił do klasztoru w Niepokalanowie (nieopodal puszczy Kampinoskiej). Razem z br. Salezym Mikołajczykiem zainicjował powstanie, istniejącej do dziś, Ochotniczej Straży Pożarnej w Niepokalanowie – była to pierwsza w Polsce straż złożona z zakonników. Podwapiński był wiceprezesem niepokalanowskiego oddziału straży. Praca bohatera naszej zegarowej zagadki została udokumentowana w filmie “Po szóstej podnosi się wierzbówka (1982), który – jak wiemy z nadesłanych maili – niektórzy z Was mieli okazję obejrzeć w ramach poszukiwania odpowiedzi.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Dominika Sobula 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt
Anna Piecuch 1 pkt
Bożena i Staszek 0,5 pkt

 

Pytanie nr 6/2025

Nie od dziś wiadomo, że pociągają nas wszelkie kategorie naj. Jesteśmy dumni, że w naszych pięknych górach już niedługo będziemy mieć swoje lokalne naj, a w dodatku przebijemy tę przepłaską stolicę – przynajmniej na chwilę… Wprawdzie równocześnie powstaje jeszcze coś co może popsuć nasze aspiracje do tej kategorii naj, ale jak to u nas  – powoli i podobno po partyzancku, tak więc zobaczymy, co będzie pierwsze! Jednakże nie obrastajmy zbytnio w piórka, ponieważ globalne naj w tej kategorii jest…15krotnie większe od naszego! Jak już zaczniecie szukać, to możecie w pobliżu owego globalnego naj natknąć się na miejsce o podobnej nazwie, które mimo że mniejsze to wciąż ok. 4x większe od naszego przyszłego „naja”. Nie dziwi, że pozostano przy podobnej nazwie dla obydwu obiektów, wszak wiąże się ona z pobliską nazwą geograficzną i postacią, która nie dość, że jest patronem murarzy, to i na reumatyzm pomoże, a w dodatku dzięki niemu miał gdzie spać niejeden pielgrzym wędrujący tam, gdzie prowadzą wszystkie drogi. Podajcie imię tej postaci, a że nie wiadomo jak zostanie nazwane nasze naj, to powiedzcie chociaż ile będzie miało.

Odpowiedź:

Postacią opisywaną w zagadce jest święty Gotard z Hildesheim – biskup, patron podróżnych, murarzy i chorych na reumatyzm, który w XI w. prowadził noclegownię dla pielgrzymujących do Rzymu. Jego imię nosi znana alpejska przełęcz oraz sieć tuneli łączących północne Włochy ze Szwajcarią – w tym najdłuższy tunel kolejowy na świecie, czyli Tunel bazowy Świętego Gotarda, mający 57 km długości oraz 15-kilometrowy Tunel kolejowy Świętego Gotarda. W Polsce najdłuższy tunel kolejowy znajduje się w Warszawie (2,3 km), z kolei planowany beskidzki tunel na linii kolejowej Podłęże – Piekiełko będzie miał długość około 3,8 km (3,75 – 3,86 km w zależności od źródeł), co sprawi, że przez pewien czas będzie najdłuższym tunelem kolejowym w Polsce. Równocześnie trwa budowa 7,5-kilometrowego tunelu średnicowego w Łodzi.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:
Bożena i Staszek 1 pkt
Aga Solarz 1 pkt
Anna Piecuch 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Dominika Sobula 1 pkt

Klasyfikacja Konkursu Całorocznego 2025:

Hadrian Jakóbczak	20 pkt
Dominika Sobula	17.75 pkt
Jolanta Guzik	16 pkt
Bożena i Staszek	12.5 pkt
Ania Piecuch	7.5 pkt
Aga Solarz	5 pkt
Nikoletta	4 pkt
Bartek Bogusz	3.5 pkt
Bartłomiej Cisowski	3 pkt
Andrzej Zabłocki	3 pkt
Bernadetta Zawilińska	1.5 pkt
Ania Walusiak	1.5 pkt
Paweł Miśkowiec	1 pkt
Team Rogatka	0.5 pkt
Jerzy Iwanciw	0.5 pkt

Pytanie nr 3/2025

Na poniższej ilustracji znajdziecie dwa kadry z polskiej komedii z 2024 r. “Spadek” w reżyserii Sylwestra Jakimowa. Drugi z tych kadrów jest realny, a pierwszy – ten, na którym wskazaliśmy kościół – został (na potrzeby filmu) “nieco ulepszony”. Obydwa kadry (jeśli odjąć “ulepszenie”) dzieli nie więcej niż 10 km – a w filmie między tymi ujęciami obejrzymy brawurowy, rodzinny wyścig samochodowy, poprzedzony z kolei propozycją “zagrania w rejestracje” (zabawa lubiana w pewnym środowisku). Wskazany kościół faktycznie istnieje – patronuje mu nie jeden, a aż dwóch świętych, natomiast wyścigi górskie odbywają się tutaj nie tylko w filmach (choć ostatnio rzadziej).

Odpowiedzią na pytanie jest nazwa miejscowości, w której znajduje się zaznaczony kościół oraz wskazanie elementu krajobrazu dodanego do pierwszego z kadrów na potrzeby filmu.

Odpowiedź:

Sceny brawurowego rodzinnego wyścigu samochodowego w komedii „Spadek” nakręcono w Górach Słonnych – na najdłuższych serpentynach w Polsce. Do niedawna co roku odbywał się tu Bieszczadzki Wyścig Górski w ramach Górskich Samochodowych Mistrzostw Polski (ostatnimi laty etap ten przeniósł się w okolice Korczyny koło Krosna). Miejscowość w zmodyfikowanym zagadkowym kadrze to Wujskie, czyli tu gdzie startował Bieszczadzki Wyścig Górski. Znajduje się tu też XIX-wieczny kościół (dawniej cerkiew) pw. Świętych Kosmy i Damiana, ale z pewnością nie ma tutaj tak wysokich skalistych gór dodanych w tle. Niektórzy z Was przyjrzeli się kadrowi jeszcze dokładniej i jak zauważył Hadrian „wcinająca się w te skalne masywy dolina, doklejona wraz z całymi górami, znajduje się mniej więcej w tym samym miejscu co oryginalny przełom Wujskiego Potoku, wpadającego do Sanu w nieodległym Załużu.”

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Anna Piecuch 1 pkt
Dominika Sobula 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt
Bożena i Staszek 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Andrzej Zabłocki 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
Aga Solarz 1 pkt
Bernadetta Zawilińska 0.5 pkt

 

Pytanie nr 4/2025

W zagadce tej wysyłamy Was na poszukiwanie słowa, które znaczy i znaczyło wiele – dla nas bardzo wiele, żeby nie powiedzieć wszystko. Wieki temu określano tak dość duży obszar, ale czasem też najbardziej „reprezentacyjny” (po dziś dzień) jego fragment. Całkiem niedawno nie przyjął się pomysł, by tak nazwać to, co znajduje się pod numerem pięćset trzynaście i pięćdziesiąt dziewięć. A genezy tego określenia dopatruje się górskim cieku, jak wąż się wijącym. 

Jeśli podpowiedzi jeszcze Wam niedosyt, w związku z marcowym świętem dorzucamy taką wskazówkę – otóż w pewnym szesnastowiecznym dziele przedstawiono kobiece postulaty (niektóre całkiem słuszne, choć na czas tamten nie do pomyślenia) i w tym to właśnie utworze wystąpiła góra o poszukiwanej nazwie – nie została ona umiejscowiona ani w Beskidach ani w Pieninach.

W odpowiedzi prosimy o podanie o jaką nazwę chodzi i co miało się mieścić pod wspomnianą górą z szesnastowiecznego utworu.

Odpowiedź:

Poszukiwanym słowem było używane dawniej na określenie całych Karpat lub Tatr słowo „Krępak” (czasem też „Krempak” lub „Krapak”). Przy okazji nowej regionalizacji fizycznogeograficznej Polski był pomysł, by region geograficzny o numerze 513.59 nazwać „Krępakami” (pomysł niestety nie przyjął się i mamy tam teraz Pogórze Popradzkie). Sama nazwa „Krępak” miała się wziąć od krętych górskich potoków. Natomiast wychowany w ziemi przemyskiej Marcin Bielski (1495-1575) nazwę tę odnosił do wierchu na Piwniczną, wyróżnianego obok Pienin i Beskidu. W swojej satyrze pt. Sejm niewieści pisał:

A w Piwniczny miasteczku targi ustawimy;
Tamże sejm położymy, pod górą Krępakiem,
Pójdziem na te opiłe męże nasze hakiem.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Anna Piecuch 1 pkt
Bernadetta Zawilińska 1 pkt
Dominika Sobula 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt
Bożena i Staszek 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Andrzej Zabłocki 1 pkt

 

Klasyfikacja Konkursu Całorocznego 2025:

Hadrian Jakóbczak	20 pkt
Dominika Sobula	17.75 pkt
Jolanta Guzik	16 pkt
Bożena i Staszek	12.5 pkt
Ania Piecuch	7.5 pkt
Aga Solarz	5 pkt
Nikoletta	4 pkt
Bartek Bogusz	3.5 pkt
Bartłomiej Cisowski	3 pkt
Andrzej Zabłocki	3 pkt
Bernadetta Zawilińska	1.5 pkt
Ania Walusiak	1.5 pkt
Paweł Miśkowiec	1 pkt
Team Rogatka	0.5 pkt
Jerzy Iwanciw	0.5 pkt