Bardzo Wam dziękujemy za wakacyjną zabawę. Wszystkie osoby/drużny, które do końca sierpnia (uznaliśmy też pierwszą godzinę po północy z 31.08 na 1.09) przysłały przynajmniej jedną poprawną odpowiedź, otrzymują od nas nagrody niespodzianki. Anna Osika, Bartłomiej Cisowski, C.G., Drużyna Pierścienia, Hadrian Jakóbczak, Jolanta Guzik, Wojciech Pawlus, Patryk Smółka, Zuza Zapart – gratulujemy! Wkrótce skontaktujemy się w sprawie przekazania upominków.
Pytanie nr 11/2026
Nieopodal jednego ze szlaków w polskich Beskidach znajduje się ukryty w zieloności dom (patrz zdjęcie). W domu tym mieszkała nietuzinkowa postać, znana ze sceny wojskowej, wyczynowej i literackiej. Nasz bohater przyjaźnił się z innym cenionym pisarzem, wyprzedzającym swoje czasy, który także gościł w Konkursie Całorocznym. Ów przyjaciel w jednej ze swoich powieści z podtekstem filozoficznym stworzył bohatera, którego pierwowzorem była właśnie nasza zagadkowa postać, pierwowzorem dla innego bohatera był sam autor.
Nas, z racji zafascynowania Karpatami, interesują przede wszystkim dwie z licznych publikacji poszukiwanej osoby – jedna tytułem nawiązuje do sposobu z Ameryki Południowej, druga w tytule łączy góralską modę z mitologią grecką, lecz w treści obydwie prowadzą nas w karpackie zakamarki. Gdzie znajduje się dom ze zdjęcia oraz o jakich dwóch publikacjach mowa?
Odpowiedź:
Na konkursowym zdjęciu w zieloności na zboczu góry Lubogoszcz w bliskiej okolicy Bazy Szkoleniowo-Wypoczynkowej Lubogoszcz kryje się “Szczepanówka”. W domu tym mieszkał i tworzył bohater naszej zagadki – Jan Józef Szczepański, pisarz, reporter, eseista, scenarzysta filmowy, tłumacz, taternik, ale też żołnierz kampanii wrześniowej 1939, uczestnik ruchu oporu, partyzant. Jan Józef był najbliższym przyjacielem Stanisława Lema, który w swoim bogatym dorobku ma powieść z kluczem “Głos Pana”. W powieści tej autor pod niektórymi postaciami ukrył prawdziwe osoby i właśnie Prothero to Szczepański, a Rappaport to sam Lem.
Sam Jan Szczepański także ma bogaty dorobek literacki. My pytaliśmy Was o dwie pozycje: “Kipu” (kipu to sposób zapisu stosowany przez Indian Ameryki Południowej) oraz “Portki Odysa” – obydwie są owocem znajomości Beskidu Wyspowego, Gorców i Pienin przez autora.
Prawidłowej odpowiedzi udzielili:
Patryk Smółka 1 pkt
Drużyna Pierścienia 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Wojciech Pawlus 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
C.G. 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt
Pytanie nr 12/2026
Dziś poszukujemy nazwy miejscowości. Jest ich w Polsce kilka, ale nas interesują dwie, które leżą w górsko-pogórzańskich lokalizacjach. Połączmy je najpierw wątkiem miłosnym, wszak jedna to dolina, która przez chwilę była całkowicie miłosna, a druga została wymalowana kolorami kochania i jej źródłosłów w jednej z (kilku) interpretacji też ma miłosne konotacje. Pierwsza miejscowość jest znana na całą Polskę, wszyscy ją widzieli choć niekoniecznie wiedzieli na co patrzą – poza tym pierwszy plan skutecznie zajmowały dwie nietuzinkowe role męskie. Druga miejscowość jest mniej znana w skali ogólnopolskiej, choć również można ją zobaczyć w filmie, a zwłaszcza jej przysiółek – film ma charakter biograficzny oraz można rzec incepcyjny, gdyż zobaczymy w niej dwie główne męskie postaci, z których jedna de facto stworzyła drugą, ale o tym lepiej poczytać. Jak się spodoba, to można poczytać też o innych miejscowościach w regionie, choć autor nie szczędził dość naturalistycznych opisów, w sumie nie ma się co dziwić.
Pierwsza miejscowość ma zabytkowy rynek, ciekawe muzeum, okazały kościół, a w drugiej kościół, to skromna drewniana budowla, choć kiedyś przechowywano w nim ikonę (której nie powstydzi się nawet archikatedra) otoczoną lokalnym górsko-królewskim kultem, mimo że pochodzącą z zgoła innej części kraju, do której ostatecznie wróciła.
Przez obie miejscowości będące przedmiotem pytania przechodzą szlaki turystyczne znakowane podobnymi kolorami. W jednej z nich znajduje się schronisko, lecz jeśli będziemy go szukać za pomocą popularnych map, to nie wiedzieć czemu wyślą nas one do drugiej z miejscowości, sporo nadrobimy, ale bez dachu nad głową nie zostaniemy, gdyż w jej sąsiedztwie znajdziemy miejsce do spania również dzięki powstałej równo 100 lat temu idei.
W odpowiedzi podajcie nazwę obu miejscowości i tytuł wspomnianego filmu, który wszyscy znają.
Odpowiedź:
Poszukiwane miejscowości to Lubomierz – miasteczko na Pogórzu Izerskim na Dolnym Śląsku – oraz wieś położona na pograniczu Beskidu Wyspowego i Gorców. Dolnośląski Lubomierz nosił dawniej niemiecką nazwę Liebenthal, interpretowaną jako „Miłosna Dolina”. Miejscowość jest powszechnie znana jako jeden z głównych plenerów kultowej komedii „Sami swoi” – to właśnie jej rynek i charakterystyczna zabudowa pojawiają się w filmie, którego pierwszoplanowymi bohaterami są Kargul i Pawlak. W Lubomierzu znajduje się również zabytkowy rynek z muzeum poświęconym filmowi, a także okazały kościół.
Drugi Lubomierz leży w górach i również ma kilka możliwych interpretacji swojej nazwy. Według jednej z nich może ona pochodzić od imienia Luba, ukochanej Stanisława Lubomirskiego. Z miejscowością związany jest także Władysław Orkan, a szczególnie jego powieść „W Roztokach”. Jej akcja rozgrywa się w lubomierskim przysiółku Przysłop. To właśnie ten trop prowadzi do filmu „Kolory kochania” Wandy Jakubowskiej – biograficznej opowieści o Władysławie Orkanie, będącej zarazem częściową ekranizacją jego powieści o Franku Rakoczym. Istotnym tropem był również miejscowy kościół. W głównym ołtarzu lubomierskiej świątyni przez lata znajdował się XVII-wieczny obraz Matki Bożej, czczony przez miejscową ludność jako „Królowa Gorców”. Obraz najprawdopodobniej pochodził z cerkwi w Pacławiu. W związku z tym greckokatolicka Kuria Biskupia w Przemyślu zwróciła się o jego zwrot i w 1993 roku obraz został przekazany w greckokatolickiej katedrze w Przemyślu przez delegację wiernych z Lubomierza wraz z proboszczem.
Obie miejscowości łączy także turystyka – przez Lubomierze prowadzą znakowane szlaki turystyczne. W małopolskim Lubomierzu działa Szkolne Schronisko PTSM, natomiast w dolnośląskim Lubomierzu funkcjonuje Szkolne Schronisko Młodzieżowe „Maciejówka”. Trop ze schroniskami nawiązuje do idei Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, której początki sięgają 1926 roku.
Prawidłowej odpowiedzi udzielili:
Patryk Smółka 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Wojciech Pawlus 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
C.G. 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt
Pytanie nr 13/2026
W pewnej miejscowości w Karpatach Zachodnich, leżącej nad rzeką o smaczniutkiej nazwie, znajdują się dwa ciekawe obiekty sakralne. Obydwa do niedawna uznawano powszechnie za o wiele młodsze niż są w istocie – na tyle, że zachodzi podejrzenie, że jeden z tych obiektów jest najstarszym w swojej kategorii na interesującym nas terenie (do tej pory za rekordzistę uchodził obiekt oddalony od poszukiwanej miejscowości o około 50 km w kierunku południowo-wschodnim). W drugim obiekcie sakralnym możemy podziwiać malowane rośliny, których w naturze na próżno szukać zarówno w tej miejscowości jak i w jej okolicach, można tam także zobaczyć pewną postać, która choć wcale nie tak rzadko malowana w tego typu obiektach w Karpatach, dziś budzi zaciekawienie, a może i nawet kontrowersje. W ramach odpowiedzi wskażcie o jakie obiekty sakralne chodzi i w jakiej znajdują się miejscowości.
W związku z tym, że są wakacje, dostajecie od nas dwie dodatkowe podpowiedzi. Pierwsza jest taka, że córka założyciela zagadkowej miejscowości była królową, a druga to obraz przedstawiający jeden z interesujących nas obiektów sakralnych – aby nie było zbyt łatwo, przy pomocy sztucznej inteligencji usunęliśmy z niego jeden z charakterystycznych elementów tej świątyni.
Odpowiedź:
Pytaliśmy o miejscowość Kańczuga – leży ona na Pogórzu Dynowskim nad rzeką Mleczką. Zabytkowe obiekty sakralne w tej miejscowości to kościół pw. św. Michała Archanioła i kościół pw. Matki Bożej Łaskawej – dawna cerkiew pw. Pokrow Bogarodzicy. W ostatnich latach podczas prac konserwatorskich w dawnej prawosławnej cerkwi odsłonięto nieoczekiwanie napisy wykonane cyrylica i malowidła pochodzące z XVI w. Odkrycie to pozwoliło przesunąć datowanie cerkwi co najmniej o dwa wieki wstecz, co znaczy, że może ona konkurować nawet o miano najstarszej cerkwi murowanej w Polsce.
Drugi zabytek (kościół św. Michała Archanioła) także był restaurowany w ostatnich latach – tutaj odkryto szczególnie wartościową polichromię sklepienia z początku XVII w., wykonaną przez Georgiusa Kwasnewicza, z motywem rzadkich wówczas tulipanów i innych roślin. W kościele tym można zobaczyć mnóstwo innych polichromii – w tym scenę nawrócenia św. Pawła, postaci św. Piotra, Jezusa Chrystusa, kilkadziesiąt postaci aniołów, jednak uwagę turystów najczęściej przykuwa wizerunek nagiego diabła.
Prawidłowej odpowiedzi udzielili:
Patryk Smółka 1 pkt
Drużyna Pierścienia 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Wojciech Pawlus 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
C.G. 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt
Pytanie nr 14/2026
Dzięki najnowszym wynalazkom techniki można przywrócić wyraz starym zdjęciom, dodać kolor, a bywa, że i ożywić tak, by można było przespacerować się wirtualnie np. po Starych Maniowach (polecamy). Ale zdarzają się też perełki, oryginalnie żywe i kolorowe, choć są starsze niż sztuczna inteligencja. Przed Wami kadr z takiego dzieła, jednego z „naj” na naszym podwórku. Waszym zadaniem jest podanie nazwy miejscowości, w której znajduje się kościół przedstawiony w kadrze oraz nazwiska twórcy filmu.
Odpowiedź:
Zaprezentowaliśmy Wam kadr z filmu “Beskidenland” (1940) – najstarszy znany kolorowy film prezentujący polskie Karpaty. Film został nakręcony na okupowanych wówczas terenach Śląska Cieszyńskiego przez niemieckiego filmowca-amatora, Waltera Bevera-Mohra. Widoczna na filmie świątynia to kościół pw. Dobrego Pasterza w Istebnej.
Prawidłowej odpowiedzi udzielili:
Patryk Smółka 1 pkt
Drużyna Pierścienia 1 pkt
Zuza Zapart 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Wojciech Pawlus 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
C.G. 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pk
Klasyfikacja Konkursu Całorocznego 2026:
| Hadrian Jakóbczak | 15 pkt |
| Bartłomiej Cisowski | 14 pkt |
| Anna Osika | 14 pkt |
| Wojtek Pawlus | 13 pkt |
| Drużyna Pierścienia | 10 pkt |
| Patryk Smółka | 9 pkt |
| Ania i Piotrek (dream team) | 8 pkt |
| Jolanta Guzik | 7 pkt |
| C. G. | 5,5 pkt |
| Zuza Zapart | 2 pkt. |
| Werka i Michał | 2 pkt |
| Bartuś Konradowski | 2 pkt |
| Nikoletta | 1 pkt. |
| Piotrek Waczyński | 1 pkt. |
| Ada Budzyk | 1 pkt |
| Anna Cwynar | 1 pkt |
| Barbara Kraszewska | 1 pkt |
| Anna Walusiak | 1 pkt |
| Łukasz Krawiec | 1 pkt |
| Bożena & Staszek | 1 pkt |
| Krysia Bukowska | 1 pkt |
| Krzysztof Samborski | 1 pkt |