Schronienia w górach mogą przyjmować różne formy: koliby, szałasy, wiatki, schrony, jamy, wnęki skalne. Ważne by schronienie spełniało swoją funkcję, a jeśli przy okazji znajduje się w przyjemnej okolicy, to tylko przysparza mu to popularności. Współczesne projekty górskich schronisk czerpią z tych archetypów, i czasem swą formą przenoszą tradycję budowania górskich szałasów z przeszłości w teraźniejszość i przyszłość. Archiwalne projekty schronisk również czerpały niejako z przeszłości np. włączając do architektury elementy neorenesansowe – arkadowe loggie, monumentalne pilastry czy łącząc neogotyk z stylem zakopiańskim. Zatem nic nie stoi na przeszkodzie, by pomieszać w górskiej budowli różne wątki z przeszłości i przyszłości. Pytamy dziś o schronienie, które powstało pod wpływem inspiracji obiektami schroniskowymi po naszej stronie gór, lecz jak się okazuje wyszło tak, że przywodzi na myśl obiekty o zupełnie innym przeznaczeniu. Załączamy poniższe zdjęcia by naprowadzić Was na nazwę obiektu i lokalizację (tu trochę uważajcie na nasze przewrotne podpowiedzi), dodajemy też jedno dodatkowe zdjęcie, gdybyście mieli jakieś wątpliwości.
Pytanie nr 16/2026
Przyjrzyjcie się poniższej grafice i napiszcie jakiego imienia brakuje w miejscu ze znakiem zapytania.
Odpowiedzi prosimy przesyłać mailowo na adres konkurs.skpg@gmail.com do dnia 30.09.2026.
Bardzo Wam dziękujemy za wakacyjną zabawę. Wszystkie osoby/drużny, które do końca sierpnia (uznaliśmy też pierwszą godzinę po północy z 31.08 na 1.09) przysłały przynajmniej jedną poprawną odpowiedź, otrzymują od nas nagrody niespodzianki. Anna Osika, Bartłomiej Cisowski, C.G., Drużyna Pierścienia, Hadrian Jakóbczak, Jolanta Guzik, Wojciech Pawlus, Patryk Smółka, Zuza Zapart – gratulujemy! Wkrótce skontaktujemy się w sprawie przekazania upominków.
Pytanie nr 11/2026
Nieopodal jednego ze szlaków w polskich Beskidach znajduje się ukryty w zieloności dom (patrz zdjęcie). W domu tym mieszkała nietuzinkowa postać, znana ze sceny wojskowej, wyczynowej i literackiej. Nasz bohater przyjaźnił się z innym cenionym pisarzem, wyprzedzającym swoje czasy, który także gościł w Konkursie Całorocznym. Ów przyjaciel w jednej ze swoich powieści z podtekstem filozoficznym stworzył bohatera, którego pierwowzorem była właśnie nasza zagadkowa postać, pierwowzorem dla innego bohatera był sam autor. Nas, z racji zafascynowania Karpatami, interesują przede wszystkim dwie z licznych publikacji poszukiwanej osoby – jedna tytułem nawiązuje do sposobu z Ameryki Południowej, druga w tytule łączy góralską modę z mitologią grecką, lecz w treści obydwie prowadzą nas w karpackie zakamarki. Gdzie znajduje się dom ze zdjęcia oraz o jakich dwóch publikacjach mowa?
Odpowiedź:
Na konkursowym zdjęciu w zieloności na zboczu góry Lubogoszcz w bliskiej okolicy Bazy Szkoleniowo-Wypoczynkowej Lubogoszcz kryje się “Szczepanówka”. W domu tym mieszkał i tworzył bohater naszej zagadki – Jan Józef Szczepański, pisarz, reporter, eseista, scenarzysta filmowy, tłumacz, taternik, ale też żołnierz kampanii wrześniowej 1939, uczestnik ruchu oporu, partyzant. Jan Józef był najbliższym przyjacielem Stanisława Lema, który w swoim bogatym dorobku ma powieść z kluczem “Głos Pana”. W powieści tej autor pod niektórymi postaciami ukrył prawdziwe osoby i właśnie Prothero to Szczepański, a Rappaport to sam Lem. Sam Jan Szczepański także ma bogaty dorobek literacki. My pytaliśmy Was o dwie pozycje: “Kipu” (kipu to sposób zapisu stosowany przez Indian Ameryki Południowej) oraz “Portki Odysa” – obydwie są owocem znajomości Beskidu Wyspowego, Gorców i Pienin przez autora.
Dziś poszukujemy nazwy miejscowości. Jest ich w Polsce kilka, ale nas interesują dwie, które leżą w górsko-pogórzańskich lokalizacjach. Połączmy je najpierw wątkiem miłosnym, wszak jedna to dolina, która przez chwilę była całkowicie miłosna, a druga została wymalowana kolorami kochania i jej źródłosłów w jednej z (kilku) interpretacji też ma miłosne konotacje. Pierwsza miejscowość jest znana na całą Polskę, wszyscy ją widzieli choć niekoniecznie wiedzieli na co patrzą – poza tym pierwszy plan skutecznie zajmowały dwie nietuzinkowe role męskie. Druga miejscowość jest mniej znana w skali ogólnopolskiej, choć również można ją zobaczyć w filmie, a zwłaszcza jej przysiółek – film ma charakter biograficzny oraz można rzec incepcyjny, gdyż zobaczymy w niej dwie główne męskie postaci, z których jedna de facto stworzyła drugą, ale o tym lepiej poczytać. Jak się spodoba, to można poczytać też o innych miejscowościach w regionie, choć autor nie szczędził dość naturalistycznych opisów, w sumie nie ma się co dziwić. Pierwsza miejscowość ma zabytkowy rynek, ciekawe muzeum, okazały kościół, a w drugiej kościół, to skromna drewniana budowla, choć kiedyś przechowywano w nim ikonę (której nie powstydzi się nawet archikatedra) otoczoną lokalnym górsko-królewskim kultem, mimo że pochodzącą z zgoła innej części kraju, do której ostatecznie wróciła. Przez obie miejscowości będące przedmiotem pytania przechodzą szlaki turystyczne znakowane podobnymi kolorami. W jednej z nich znajduje się schronisko, lecz jeśli będziemy go szukać za pomocą popularnych map, to nie wiedzieć czemu wyślą nas one do drugiej z miejscowości, sporo nadrobimy, ale bez dachu nad głową nie zostaniemy, gdyż w jej sąsiedztwie znajdziemy miejsce do spania również dzięki powstałej równo 100 lat temu idei. W odpowiedzi podajcie nazwę obu miejscowości i tytuł wspomnianego filmu, który wszyscy znają.
Odpowiedź:
Poszukiwane miejscowości to Lubomierz – miasteczko na Pogórzu Izerskim na Dolnym Śląsku – oraz wieś położona na pograniczu Beskidu Wyspowego i Gorców. Dolnośląski Lubomierz nosił dawniej niemiecką nazwę Liebenthal, interpretowaną jako „Miłosna Dolina”. Miejscowość jest powszechnie znana jako jeden z głównych plenerów kultowej komedii „Sami swoi” – to właśnie jej rynek i charakterystyczna zabudowa pojawiają się w filmie, którego pierwszoplanowymi bohaterami są Kargul i Pawlak. W Lubomierzu znajduje się również zabytkowy rynek z muzeum poświęconym filmowi, a także okazały kościół. Drugi Lubomierz leży w górach i również ma kilka możliwych interpretacji swojej nazwy. Według jednej z nich może ona pochodzić od imienia Luba, ukochanej Stanisława Lubomirskiego. Z miejscowością związany jest także Władysław Orkan, a szczególnie jego powieść „W Roztokach”. Jej akcja rozgrywa się w lubomierskim przysiółku Przysłop. To właśnie ten trop prowadzi do filmu „Kolory kochania” Wandy Jakubowskiej – biograficznej opowieści o Władysławie Orkanie, będącej zarazem częściową ekranizacją jego powieści o Franku Rakoczym. Istotnym tropem był również miejscowy kościół. W głównym ołtarzu lubomierskiej świątyni przez lata znajdował się XVII-wieczny obraz Matki Bożej, czczony przez miejscową ludność jako „Królowa Gorców”. Obraz najprawdopodobniej pochodził z cerkwi w Pacławiu. W związku z tym greckokatolicka Kuria Biskupia w Przemyślu zwróciła się o jego zwrot i w 1993 roku obraz został przekazany w greckokatolickiej katedrze w Przemyślu przez delegację wiernych z Lubomierza wraz z proboszczem. Obie miejscowości łączy także turystyka – przez Lubomierze prowadzą znakowane szlaki turystyczne. W małopolskim Lubomierzu działa Szkolne Schronisko PTSM, natomiast w dolnośląskim Lubomierzu funkcjonuje Szkolne Schronisko Młodzieżowe „Maciejówka”. Trop ze schroniskami nawiązuje do idei Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, której początki sięgają 1926 roku.
W pewnej miejscowości w Karpatach Zachodnich, leżącej nad rzeką o smaczniutkiej nazwie, znajdują się dwa ciekawe obiekty sakralne. Obydwa do niedawna uznawano powszechnie za o wiele młodsze niż są w istocie – na tyle, że zachodzi podejrzenie, że jeden z tych obiektów jest najstarszym w swojej kategorii na interesującym nas terenie (do tej pory za rekordzistę uchodził obiekt oddalony od poszukiwanej miejscowości o około 50 km w kierunku południowo-wschodnim). W drugim obiekcie sakralnym możemy podziwiać malowane rośliny, których w naturze na próżno szukać zarówno w tej miejscowości jak i w jej okolicach, można tam także zobaczyć pewną postać, która choć wcale nie tak rzadko malowana w tego typu obiektach w Karpatach, dziś budzi zaciekawienie, a może i nawet kontrowersje. W ramach odpowiedzi wskażcie o jakie obiekty sakralne chodzi i w jakiej znajdują się miejscowości. W związku z tym, że są wakacje, dostajecie od nas dwie dodatkowe podpowiedzi. Pierwsza jest taka, że córka założyciela zagadkowej miejscowości była królową, a druga to obraz przedstawiający jeden z interesujących nas obiektów sakralnych – aby nie było zbyt łatwo, przy pomocy sztucznej inteligencji usunęliśmy z niego jeden z charakterystycznych elementów tej świątyni.
Odpowiedź:
Pytaliśmy o miejscowość Kańczuga – leży ona na Pogórzu Dynowskim nad rzeką Mleczką. Zabytkowe obiekty sakralne w tej miejscowości to kościół pw. św. Michała Archanioła i kościół pw. Matki Bożej Łaskawej – dawna cerkiew pw. Pokrow Bogarodzicy. W ostatnich latach podczas prac konserwatorskich w dawnej prawosławnej cerkwi odsłonięto nieoczekiwanie napisy wykonane cyrylica i malowidła pochodzące z XVI w. Odkrycie to pozwoliło przesunąć datowanie cerkwi co najmniej o dwa wieki wstecz, co znaczy, że może ona konkurować nawet o miano najstarszej cerkwi murowanej w Polsce. Drugi zabytek (kościół św. Michała Archanioła) także był restaurowany w ostatnich latach – tutaj odkryto szczególnie wartościową polichromię sklepienia z początku XVII w., wykonaną przez Georgiusa Kwasnewicza, z motywem rzadkich wówczas tulipanów i innych roślin. W kościele tym można zobaczyć mnóstwo innych polichromii – w tym scenę nawrócenia św. Pawła, postaci św. Piotra, Jezusa Chrystusa, kilkadziesiąt postaci aniołów, jednak uwagę turystów najczęściej przykuwa wizerunek nagiego diabła.
Dzięki najnowszym wynalazkom techniki można przywrócić wyraz starym zdjęciom, dodać kolor, a bywa, że i ożywić tak, by można było przespacerować się wirtualnie np. po Starych Maniowach (polecamy). Ale zdarzają się też perełki, oryginalnie żywe i kolorowe, choć są starsze niż sztuczna inteligencja. Przed Wami kadr z takiego dzieła, jednego z „naj” na naszym podwórku. Waszym zadaniem jest podanie nazwy miejscowości, w której znajduje się kościół przedstawiony w kadrze oraz nazwiska twórcy filmu.
Odpowiedź:
Zaprezentowaliśmy Wam kadr z filmu “Beskidenland” (1940) – najstarszy znany kolorowy film prezentujący polskie Karpaty. Film został nakręcony na okupowanych wówczas terenach Śląska Cieszyńskiego przez niemieckiego filmowca-amatora, Waltera Bevera-Mohra. Widoczna na filmie świątynia to kościół pw. Dobrego Pasterza w Istebnej.
Czerwiec jak zwykle rozpoczął się Dniem Dziecka, stąd i my w tej rundzie mamy dla Was nieco dziecinny rebus obrazkowy. W odpowiedzi podajcie, prosimy, dwuwyrazowe hasło.
Odpowiedź:
Rozwiązaniem naszego (tym razem klasycznego) rebusu jest “szlaczkoń szafraniec”, czyli gatunek motyla zasiedlającego m.in. murawy kserotermiczne, suche leśne polany, nasłonecznione zbocza i wzgórza. Szlaczkoń szafraniec należy do najbardziej zagrożonych gatunków w Europie, w Polsce podlega ochronie ścisłej.
Niezupełnie typowa metoda tworzenia obrazu pozwoliła na rekordowe przedstawienie pewnego zespołu. Zespół ów powstał wprawdzie raczej daleko od Karpat, jednak czas jakiś temu jego członkowie mieli okazję dość niespodziewanie poznać z bliska okolice pewnej karpackiej przełęczy. O jaką przełęcz chodzi i co przedstawia wspomniany obraz.
Odpowiedź:
To pytanie sprawiło Wam niemałą trudność i niestety nie otrzymaliśmy prawidłowej odpowiedzi. Bohaterem zagadki był obraz “Diamentowe Iskry” – największy w Polsce obraz wykonany techniką haftu diamentowego. Przedstawia on zespół, nie muzyczny, lecz akrobacyjny “Biało-czerwone Iskry” z Dęblina. W 2005 r. samolot wojskowy z członkami tego zespołu lądował awaryjnie na stokach Przełęczy Kocierskiej. Żołnierze wracali z pokazów lotniczych w Aleksandrowicach. W wyniku lądowania nikt nie odniósł poważnych obrażeń.
Panoramy są nieodłączną częścią wycieczek, najczęściej górskich, choć przecież nie tylko. Bywają wspaniałe, bywają skromne, bywają trudne, bywają bardzo oczywiste, niektóre po trosze zarastają, inne rozkwitają niespodziewanie wraz z pojawianiem się kolejnych wież widokowych. Za zobaczenie niektórych trzeba zapłacić, a jeszcze innych nie da się już zobaczyć za żadne pieniądze. Na przykład jedna decyzja prawnika sprawiła, że nigdy już nie ujrzymy pewnej wspaniałej karpackiej panoramy, prezentowanej ludziom nie raz i nie dwa przez górali, obowiązkowo w strojach ludowych i oczywiście za pieniądze. Nic też nie wskazuje na to, żebyśmy mogli kiedykolwiek ujrzeć ściśle związane z nią późniejsze męczeństwo. Malutki fragment tego, co w tamtych czasach mogło być mniej więcej udziałem widzów prezentujemy poniżej, prosząc o podanie wszystkich miejsc, w których podziwianie tej panoramy było możliwe.
Odpowiedź
Panoramą, która nas inspirowała w tym pytaniu był ogromny obraz olejny “Panorama Tatr” (dł. 115 m, wys. 16 m) namalowany pod koniec XIX w. przez zespół artystów pod kierunkiem Antoniego Adama Piotrowskiego, Stanisława Janowskiego i Ludwiga Bollera. Był to widok z Miedzianego – fragment „rzeczywistej panoramy” z tego szczytu dołączyliśmy do zagadki. Aby móc właściwie prezentować namalowany pejzaż wybudowano w Warszawie specjalną rotundę, a dodatkową “oprawę” dzieła stanowili górale w strojach ludowych, którzy demonstrowali je publiczności. Pierwszym miejscem, w którym wystawiono obraz w lipcu 1896 r. (zanim trafił do Warszawy), było Monachium. Dość krótko miłośnicy sztuki i górskich panoram mogli cieszyć się tym dziełem – po kilku latach obraz zlicytowano i pocięto na fragmenty, które zaginęły. Kiedy układaliśmy to pytanie zupełnie nie planowaliśmy, że odpowiedź będziemy publikować na kilka dni przed projekcją filmu “Arek.Mama.Panorama” w ramach Krakowskiego Festiwalu Filmowego. Głównego bohatera – tak jak nas – zainspirowała “Panorama Tatr” i będzie próbował ją odnaleźć. Trzymamy kciuki!
Prawidłowej odpowiedzi udzielili:
Wojciech Pawlus 1 pkt Hadrian Jakóbczak 1 pkt Bartłomiej Cisowski 1pkt Anna Osika 1 pkt Ania i Piotrek (dream team) 1 pkt Drużyna Pierścienia 1 pkt
Pytanie nr 8/2026
Bohaterem naszej zagadki jest pewien duchowny, który do ówczesnej stolicy przybył z miejscowości słynącej dziś z rekordowo wysokich konstrukcji. Jego imię nosi pewien obiekt noclegowy, który stoi w miejscu nieistniejącego już drewnianego ganku, łączącego kościół w którym znajduje się kaplica związana z tym duchownym z pewną inną kaplicą, która w pewnym sensie zmieniła swoją funkcję na skrajnie świecką i bardzo kosztowną (po tej starej oryginalnej kaplicy niewiele zostało, aczkolwiek nazwa nadal widnieje na mapach – także tych nowoczesnych). W odpowiedzi napiszcie czyje imię nosi wspomniany obiekt noclegowy i gdzie się znajduje?
Odpowiedź
Bohaterem naszej zagadki był św. Szymon z Lipnicy (ok. 1435–1482), który przybył do Krakowa z Lipnicy Murowanej – miejscowości słynącej współcześnie z konkursów na rekordowo wysokie palmy wielkanocne.
Poszukiwany obiekt noclegowy to Dom św. Szymona z Lipnicy (Kraków, ul. Koletek 13a). Budynek ten znajduje się w historycznym miejscu, gdzie od 1728 roku funkcjonował wspomniany w pytaniu drewniany ganek, który łączył kaplicę św. Anny w kościele św. Bernardyna z dawnym klasztorem bernardynek (z kaplicą św. Kolety). Współcześnie dawne wnętrza klasztoru Sióstr Koletek przekształcono w luksusowy apartament o powierzchni 700 m², którego cena osiągnęła zawrotną kwotę 15 mln zł.
Prawidłowej odpowiedzi udzielili:
Wojciech Pawlus 1 pkt Hadrian Jakóbczak 1 pkt Bartłomiej Cisowski 1 pkt Anna Osika 1 pkt Ania i Piotrek (dream team) 1 pkt Krysia Bukowska 1 pkt Drużyna Pierścienia 1 pkt
Wiosna. Podobno szukacie wiosny. Podobno lubicie kwiatki. To voilà: rebusik. Kategoria: Beskid Niski. W odpowiedzi podajcie nazwy dwóch przedstawionych szczytów.
Odpowiedź
Rośliny przedstawione w kluczu do rozpoznawania gór odpowiadają cyfrom: 3 – goryczka trojeściowa, 5 – pięciornik alpejski, 7 – siedmiopalecznik błotny, 9 – dziewięćsił bezłodygowy, a zatem przedstawiony profil wysokościowy szczytów odpowiada Jodłowej Górze (715 m n.p.m.) z symbolicznym cisem oraz Rosochatce (753 m n.p.m.). Przez obydwa szczyty przebiega niebieski szlak turystyczny PTTK.
Przemierzając karpackie szlaki możecie je spotkać. I ci, którzy wolą patrzeć na świat z góry i ci, którzy wolą patrzeć z dołu na góry. Obie swoją nazwę zawdzięczają badaczowi Karpat, prekursorowi alpinizmu, pełniącemu ważną funkcję w Krakowskim Ogrodzie Botanicznym. Jako pierwszą przedstawimy Wam tę bardziej popularną, bo można ją zdobyć. Srebrną lub złotą. W naturze jednak zawsze jest zielona. W odpowiedzi prosimy podać tę drugą – mniej znaną.
Odpowiedź
Przemierzając karpackie szlaki, szczególnie teraz wiosną, możemy spotkać wiele kwitnących roślin. Między innymi dwie, które swoje nazwy otrzymały na cześć Baltazara Hacqueta.
Ci, którzy wolą patrzeć z dołu na góry spotkają tą bardziej popularną – zieloną – cieszyniankę wiosenną (Hacquetia epipactis). Znajdziemy ją między innymi w rezerwatach przyrody na karpackich pogórzach – “Cieszynianka”, “Lasek miejski nad Olzą”, “Lasek miejski nad Puńcówką”. Laurem złotej i srebrnej cieszynianki odznaczone są co roku osoby, które zasłużyły się dla ziemi cieszyńskiej. Wśród posiadaczy tych cieszynianek są między innymi Adam Małysz, Jerzy Pilch czy Zuzanna Kawulok.
Ci, którzy wolą patrzeć na świat z góry mogą spotkać roślinę, o którą pytaliśmy. Gnidosz Hacqueta (Pedicularis hacquetii), który występuje w Polsce na Babiej Górze oraz w Tatrach.
W tym miesiącu mamy dla Was pytanie z gwiazdą, chociaż obowiązkowe i łatwe. Co łączy trzy niezaprzeczalnie karpackie miejsca towarzyszące na naszemu logo na marcowym kolażu. Pamiętajcie, że uwielbiamy rekordy, te niedoszłe też.
Odpowiedź
Przedstawione na zdjęciach miejsca łączy Gwiazda Polski – największy na świecie balon stratosferyczny wielokrotnego użytku. Balon zbudowano w Legionowie, ale jego powłokę gumowano w Sanoku – odbywało się to wg oryginalnej receptury wynalezionej w tutejszych zakładach przemysłu gumowego (ówcześnie “Sanok. Polska Spółka dla Przemysłu Gumowego S.A.”, dziś “Sanok Rubber Company S.A.”). Panoramę Sanoka znajdziecie na zdjęciu w prawym górnym rogu. Start balonu planowano na wrzesień 1938 r. z Doliny Chochołowskiej (zdjęcie w lewym dolnym rogu). Niestety silny wiatr halny nie tylko uniemożliwił przedsięwzięcie, ale także był przyczyną zaprószenia pożaru, w którym spłonęła część powłoki. Na ścianie schroniska na Polanie Chochołowskiej znajdziecie tablicę upamiętniającą to wydarzenie. Kolejny start Gwiazdy Polski (po zreperowaniu powłoki) zaplanowano w Sławsku (zdjęcie w prawym dolnym rogu) – tę próbę udaremnił z kolei wybuch II wojny światowej.
Na uwagę zasługuje także postać z komiksu nieprzypadkowo umieszczona w części z panoramą Sanoka. Jest to Profesor Tryfon Lakmus – bohater “Przygód Tintina”, serii autorstwa Georges’a Remiego. Inspiracją dla tej postaci był Auguste Piccard, szwajcarski fizyk i wynalazca. Choć ostatecznie nie brał udziału w projekcie Gwiazdy Polski, współpracował z zakładami przemysłu gumowego w Sanoku, uważał, że polskie powłoki balonowe są najlepsze na świecie. W latach 30. XX w. wykonał on kilkadziesiąt lotów stratosferycznych osiągając maksymalną wysokość 23 tys. metrów.
Prawidłowej odpowiedzi udzielili:
Patryk Smółka 1 pkt Wojtek Pawlus 1 pkt Anna Osika 1 pkt Hadrian Jakóbczak 1 pkt Bartłomiej Cisowski 1 pkt Ania i Piotrek (dream team) 1 pkt Barbara Kraszewska 1 pkt Drużyna Pierścienia 1 pkt
Pytanie nr 4/2026
Jeśli jesteście już chwilę z nami, to wiecie, że w Konkursie Całorocznym nie potrzebujemy dużo, żeby połączyć skojarzeniami dwie osoby – wystarczy przykładowo wspólne nazwisko, choćby nawet nie zgadzały się wieki, rody czy charakter działalności. Tak też jest i tym razem. Zainteresowało nas wspólne nazwisko, nie przeszkadza nam, że obydwu panów dzielą niemal trzy wieki. Dla wielu z nas jednak spuścizna obydwu jest ważna, choć trochę to zależy od gustów. Obydwaj byli założycielami czegoś pierwszego (albo przynajmniej jednego z pierwszych) w danej kategorii. Pan, który żył wcześniej (oznaczmy go A) jest uznawany za założyciela pierwszego w swoim rodzaju miejsca w stolicy jednego z karpackich krajów. Natomiast na wzór pierwszej w swoim rodzaju organizacji założonej przez drugiego pana (B) powstało później kilkanaście innych – wszystkie na naszym rodzimym podwórku. Spośród dwójki bohaterów naszego pytania ten, który żył wcześniej, urodził się w miejscowości, której nazwa bardzo pasuje do nazwiska (albo raczej nazwisko pasuje do nazwy wsi). Natomiast w mieście urodzenia drugiego bohatera kilkanaście lat temu odsłonięto pomnik poświęcony pierwszemu z panów. Z kolei w mieście, w którym do dziś działa organizacja założona przez B tablicę upamiętniającą A odnajdziemy w elewacji kamienicy (z pospolitym zwierzęciem w godle) na rogu dwóch ulic – z siedziby organizacji założonej przez B do tej kamienicy dojdziemy w około 6 minut.
W odpowiedzi napiszcie czego założycielem był B i jakie zwierzę jest w godle kamienicy wspomnianej w pytaniu.
Odpowiedź
Naszym panem A jest Jerzy Franciszek Kulczycki (1640-1694), ur. w Kulczycach, żołnierz Jana Sobieskiego, dyplomata. W nagrodę za zasługi w bitwie pod Wiedniem, oprócz znacznej sumy pieniędzy i domu, otrzymał (nagroda, którą sam sobie wybrał) 300 worków “dziwnego ziarna”, uznanego przez innych żołnierzy za karmę dla wielbłądów, a faktycznie będącego zapasem kawy. Przypisuje się mu otwarcie pierwszej w Wiedniu kawiarni (“Dom Pod Błękitną Butelką”) i spopularyzowanie picia kawy w Europie. We Lwowie upamiętnia go pomnik na Placu Daniela Halickiego (odsłonięty w 2013 r.), a w Krakowie tablica w elewacji Kamienicy Pod Wiewiórką na rogu Floriańskiej i św. Tomasza.
Pan B to Włodzimierz Kulczycki (1919-1958), ur. we Lwowie, przewodnik beskidzki i tatrzański, założyciel pierwszego w Polsce Koła Przewodników Studenckich – dziś Studenckie Koło Przewodników Górskich w Krakowie z siedzibą na ul. Jagiellońskiej 6 w Krakowie.
Na zdjęciu widzicie kadr z pewnego filmu docenionego i przez publiczność i za spojrzenie. Polski tytuł tego filmu jest dość radykalnym stwierdzeniem, natomiast angielski pytaniem, jednocześnie głównym rzeczownikiem angielskiego tytułu jest antonim głównego rzeczownika polskiego tytułu. Zdjęcia do tej produkcji zrealizowano w Karpatach, przy czym przy wyborze właśnie tej lokalizacji kluczowe były nie malownicze górskie widoki, a basen.
Jaką górę widać na ostatnim planie (za przystankiem), w którym teatrze grał twórca większości drewnianych elementów wyposażenia kościoła, obok którego za chwilę przejedzie samochód z kadru i gdzie znajduje się ów kluczowy basen?
Odpowiedź
Zaprezentowaliśmy Wam film z kadru “Innego końca nie będzie” (2024 r., angielski tytuł “Where do we begin”). Był on kręcony w Bazie Lubogoszcz – miejsce wybrano ze względu na znajdujący się tam basen. W kadrze na ostatnim planie widzimy właśnie Lubogoszcz, a dokładniej Zapadliska, czyli zachodni wierzchołek tej góry, a samochód za chwilę przejedzie obok kościoła w Kasince Małej. Większość drewnianego wyposażenia tego kościoła wykonał Stanisław Ciężadlik – twórca lalek i aktor w Teatrze Lalek “Rabcio”.
Prawidłowej odpowiedzi udzielili:
Ada Budzyk 1 pkt Wojtek Pawlus 1 pkt Anna Cwynar 1 pkt Hadrian Jakóbczak 1 pkt Bartłomiej Cisowski 1 pkt Anna Osika 1 pkt Werka i Michał 1 pkt C. G. 0,5 pkt
Pytanie nr 2/2026
Wysyłamy Was na poszukiwanie (karpackiego!) miasta. Miasta, którego dwie części łączy imponująca konstrukcja – niewykluczone, że nawet „naj” (jeśli odpowiednio zdefiniować tę część kontynentu). Rekord warty uwagi, aczkolwiek przed drugą wojną światową mieliśmy na własnym podwórku konstrukcję dziesięciokrotnie przebijającą „naj” z interesującego nas miasta, w którym od kilkunastu lat rośnie szczególne drzewo, mające za nic podziały, wododziały i zlewiska. Z miejscowością tą związany był jeden z najważniejszych literatów jednego z karpackich krajów – tu pracował i tu jest pochowany. Przy placu noszącym jego imię stoi między innymi dawny budynek pełniący funkcję miejsca spotkań, choć te spotkania w różnych przedziałach czasowych miały zgoła różny charakter. Aktualnie budynek jest zamknięty, nic się tu nie dzieje, choć nazwa ostatniej placówki nadal widnieje obok wejścia – zawiera ona część nazwy okolicznej góry (także „naj”). Poszukiwane miasto jest partnerskim dla innego miasta ważnego dla jednego z Beskidów. W latach dziewięćdziesiątych w obydwu miejscach były organizowane imprezy poświęcone kulturze tego drugiego miasta partnerskiego.
W odpowiedzi należy podać nazwę miasta o którym mowa powyżej oraz jak nazywane jest wspomniane drzewo ignorujące wododziały.
Odpowiedź
Miastem, o które pytaliśmy jest Dolný Kubín, podzielony na dwie części rzeką Orawą. Osiedle Bysterec (za rzeką) z centrum miasta łączy Kolonádový (kolumnadowy) most – drewniany, zadaszony, liczący ponad 100 m długości. Tu przy okazji przywołaliśmy już nieistniejący drewniany most na Wiśle w Wyszogrodzie o długości aż 1285 m. Z Dolnym Kubinem związany był Pavol Országh ps. „Hviezdoslav”, słowacki poeta i dramatopisarz. Plac jego imienia jest najważniejszym średniowiecznym zabytkiem urbanistycznym miasta. W górnej części placu znajduje się budynek dawnej synagogi, później Kina Chocz (Choč) – aktualnie budynek nie pełni żadnej funkcji, ale nazwa kina (zawierająca część nazwy góry Veľký Choč) nadal widnieje na elewacji. Dolny Kubin jest miastem partnerskim Limanowej, a tajemniczym drzewem ignorującym wododziały jest Lipa spotkań wód świata (Lipa sútokov sveta) podlewana wodą przywiezioną przez turystów – z rzek, mórz i oceanów całego świata.
Prawidłowej odpowiedzi udzielili:
Wojtek Pawlus 1 pkt Hadrian Jakóbczak 1 pkt Bartłomiej Cisowski 1 pkt Anna Osika 1 pkt Drużyna Pierścienia 1 pkt Werka i Michał 1 pkt
Zakończyliśmy tegoroczną rozgrzewkę. Bardzo dziękujemy za wspólną zabawę – błyskotliwe propozycje za setki punktów, sentymentalne odpowiedzi za niewiele punktów, wytrenowanie regulaminu i spontaniczne wyzwanie na najtańszą nazwę.
Oto wyniki: Rundę 1 zwyciężyli Rafał Górzanowski i Bieńkowska Góra za 450 punktów Rundę 2 zwyciężyli Gabriel i Hadrian Jakóbczak oraz Mały Garb Wyżni za 306 punktów Rundę 3 zwyciężyli Wojciech Pawlus i Kopczańska Góra za 432 punkty
Najwięcej punktów w całej rozgrzewce zebrał Rafał Górzanowski!
Natomiast najtańszą górę (Sas nad Knurowem w Gorcach za 3 punkty) odkrył Piotr Wieczorek!
Gratulujemy zwycięzcom. Przyrodniczo nacechowane nagrody niespodzianki przekażemy wkrótce.
I tak to, doskonale rozgrzani, gotowi jesteśmy na XXVII edycję Konkursu Całorocznego. Regulamin znajdziecie tutaj https://skpg.krakow.pttk.pl/konkurs-caloroczny/ W skrócie: co miesiąc publikujemy dwa pytania i przez cały ten miesiąc czekamy na Wasze odpowiedzi przysyłane mailem na adres konkurs.skpg@gmail.com. Za prawidłowe odpowiedzi otrzymujecie punkty – cały konkurs podsumowujemy na początku grudnia. Od czasu do czasu zdarzają się nam pytania i nagrody specjalne w trakcie roku.
Zapraszamy do zapoznania się z lutowymi pytaniami i czekamy na Wasze odpowiedzi. Bawmy się górami! <3
Pora startować z tym Nowym Rokiem już na poważnie! Na rozgrzewkę przed kolejną edycją Konkursu Całorocznego (która wystartuje w lutym) mamy dla Was zabawę specjalną – Karpackie Scrabble! W rozgrzewce, tak jak w Konkursie Całorocznym, może wziąć udział każdy (nie trzeba być związanym w żaden sposób z SKPG). My wykonaliśmy już pierwszy ruch – oto on:
Kolejny należy do Was!
Zasady bardzo podobne do klasycznej gry w Scrabble:
1. Waszym zadaniem jest dołożyć kolejny wyraz bądź wyrazy tak, aby krzyżował(y) się lub choć stykał(y) z zaproponowaną już nazwą góry.
2. Dokładany wyraz lub wyrazy muszą utworzyć nazwę szczytu (może być jednowyrazowa lub wielowyrazowa, ale cała dołożona “linijka” musi być nazwą polskiego, karpackiego szczytu – szczyty (polskich) karpackich pogórzy także zaliczamy). Nazwa powinna być oficjalna – do odnalezienia na aktualnej mapie topograficznej.
3. Może się zdarzyć, że oprócz dodanej nazwy szczytu w Waszym ruchu powstaną na planszy inne nowe wyrazy (analogicznie jak w Scrabble, np. gdybyście dołożyli nazwę trzyliterowego szczytu poziomo rozpoczynając od pola M9 powstanie też dwuliterowy wyraz ułożony pionowo rozpoczynający się literą “A” w polu M8). Muszą one wtedy być do odnalezienia w Słowniku Języka Polskiego (tu https://sjp.pwn.pl/), ale nie muszą już być nazwami szczytów.
4. W swoim ruchu możecie użyć dowolnej liczby płytek z literami (spośród tych zaprezentowanych z prawej strony planszy), w tym dowolnej liczby płytek z tą samą literą, także dowolnej liczby pustych płytek (które traktujemy jako niepunktowaną “spację”) pod warunkiem, że zmieścicie się w jednym rzędzie lub kolumnie (i spełniacie punkt 2).
5. Za wykonany ruch otrzymujecie liczbę punktów wynikającą z sumy wag liter (waga = liczba w prawym dolnym rogu płytki z literą). Dodatkowo jeśli umieścicie swoją nazwę na polu premiowym (2L, 3L, 2S, 3S) otrzymujecie odpowiedni bonus: 2L – waga litery, którą położycie na tym polu będzie liczona podwójnie, 3L – potrójnie, 2S i 3S – także podwójnie i potrójnie przy czym już nie waga litery zostanie tak przemnożona a waga całej nazwy szczytu (waga nazwy szczytu powstaje przez zsumowanie wag poszczególnych liter nazwy). Do uzyskanego wyniku dodajemy także punkty wynikające z ewentualnych dodatkowych wyrazów powstałych w Waszym ruchu (opisanych w punkcie 3) – analogicznie jak w Scrabble. Premie literowe i słowne liczą się tylko podczas pierwszego “przykrywania” płytki z premią na planszy, czyli premie na literach “S”, “A” i “R” z nazwy “Koskowa Góra”, którą ułożyliśmy, dla Was już nie będą się liczyć.
6. Gra będzie miała trzy rundy. Pierwsza runda trwa przez tydzień – do końca dnia 18.01. Swoje propozycje słów podajecie w komentarzach do postu z planszą na >>profilu facebookowym Konkursu Całorocznego<<. W komentarzu podajecie propozycję nazwy i pole w którym rozpoczyna się Wasza nazwa (czyli np. “H1” gdybyście zaczynali od samej góry środkowego rzędu).
7. Jedna osoba może zaproponować w danym tygodniu dowolną liczbę ruchów. Daną rundę wygrywa osoba, która jako pierwsza zaproponuje najwyżej punktowaną odpowiedź w danym tygodniu. Czyli widzicie jak odpowiadają inni i do końca rundy macie szansę zaproponować coś wyżej punktowanego.
8. Kolejne rundy będą trwały od 19.01 do 25.01 (runda druga) i od 26.01 do 31.01 (runda trzecia). Druga runda będzie się rozpoczynała już z dwoma nazwami szczytów na planszy (Koskową Górą tak jak teraz i szczytem zaproponowanym przez zwycięzcę pierwszej rundy). Analogicznie plansza do trzeciej rundy powstanie przez dołożenie do planszy z rundy drugiej zwycięskiego szczytu tej rundy.
9. Wśród zwycięzców rund 1, 2 i 3 wyłonimy zwycięzcę całej rozgrzewki – osobę która zdobędzie najwięcej punktów sumarycznie (przy czym do finałowej punktacji bierzemy pod uwagę tylko punkty zdobyte w ramach zwycięstwa całej rundy – nie sumujemy punktów, które dana osoba zdobyła podczas rundy, której nie wygrała).
Powodzenia i czekamy na Wasz ruch! Dla osób na podium przewidujemy nagrody niespodzianki.
26-ta edycja Konkursu Całorocznego w jubileuszowym roku 70-lecia SKPG Kraków została oficjalnie zakończona. Trwała od 1-go lutego do końca listopada.
Zwycięzcą w roku 2025 został Hadrian Jakóbczak, wierny uczestnik i wielokrotny bywalec na konkursowym podium. Hadrian odpowiedział poprawnie na wszystkie pytania tej edycji (20 pkt). Drugie miejsce zajęła Dominika Sobula, gubiąc gdzieś po drodze 2,25 punkta. I na trzecim miejscu z 16-toma punktami uplasowała się Jolanta Guzik. Zatem tegoroczne konkursowe podium przedstawia się następująco:
miejsce I Hadrian Jakóbczak
miejsce II Dominika Sobula
miejsce III Jolanta Guzik
Finaliści otrzymują od nas zestawy nagród: Apteczka Home & Travel, nagroda książkowa, trzy egzemplarze Gazety Górskiej oraz karty prezentowe do Empiku (odpowiednio 250, 150 i 100 zł).
W związku z rokiem jubileuszowym w SKPG Kraków zapragnęliśmy przedłużyć sobie świętowanie i uhonorować nagrodami także osoby, które zajęły miejsca tuż za podium – na miejscu czwartym Bożena i Staszek (12,5 pkt) i na miejscu piątym Ania Piecuch (7,5 pkt). Do tych konkursowiczów trafią woskowijki z mapą Tatr od TPN (Tatrzański Park Narodowy też w tym roku świętuje 70-te urodziny, więc radujemy się wspólnie).
I jeszcze w ramach świętowania wylosowaliśmy trzy osoby spośród wszystkich pozostałych uczestników naszego Konkursu (niezależnie od liczby poprawnych odpowiedzi). Ciepłe, kolorowe skarpety ze zwierzętami TPN trafią do: Pawła Miśkowca, Agi Solarz i Ani Walusiak.
Gratulujemy wszystkim uczestnikom tegorocznego Konkursu! Bardzo dziękujemy wszystkim, którzy wspierali nas w 2025 roku i zapraszamy do wspólnej zabawy w kolejnym!
