Należy do rodziny storczykowatych.
Występowanie
Roślina pod całkowitą ochroną
Siedlisko: murawy naskalne, od pogórzy po piętro halne, głównie w piętrze kosówki
Występowanie: góry środkowej Europy, Skandynawii, Wyspy Brytyjskie, Grenlandia, wschodnia część Ameryki Północnej, w Polsce w Sudetach i Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Jest półpasożytem, który wnika ssawkami do korzeni roślin żywicielskich, pobierając od nich wodę i sole mineralne. Pasożytuje na roślinach łąk alpejskich. Zawiera trującą dla zwierząt aukubinę.
Występowanie
Roślina trująca
Siedlisko: wysokogórskie murawy, częściej na wapieniu niż na granicie, od podnóży po turnie, najczęściej w piętrze halnym
Występowanie: obszar arktyczny oraz góry Europy, w Polsce tylko w Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Gnidosz jest półpasożytem. Dawniej wywaru z gnidosza używano do odwszawiania zwierząt – stąd polska i łacińska nazwa (łac. pediculus = wesz). Łacińską nazwę gatunkową (łac. pedicularis oederi) nadano na cześć niemieckiego botanika Georga Oedera (1728-1791).
Występowanie
Siedlisko: wysokogórskie murawy, na podłożu zasobnym w węglan wapna, od regla dolnego po turniowe, głównie w piętrze halnym
Występowanie: północna Europa, Alpy, Karpaty, góry Półwyspu Bałkańskiego, Azja, Alaska, w Polsce tylko w Tatrach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Stara roślina lecznicza, używana do płukania gardła w stanach zapalnych. Ostatnio uczeni kanadyjscy odkryli w niej substancję antywirusową, pochodna ligniny, aktywną wobec wirusa opryszczki. Na razie przetestowano ją na myszach i świnkach morskich, ale… Ponadto używana była jako dzikie warzywo – młode liście i pędy gotowano lub jadano na surowo.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: łąki, pastwiska, zarośla, siedliska ruderalne, po regiel górny
Występowanie: Europa, umiarkowane strefy Azji, północna Afryka, jako zawleczona niemal wszędzie
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
W Polsce występuje w Tatrach i na Babiej Górze, przy czym dolinami rzecznymi dochodzi do pasma Policy i Pienin, a także w Karkonoszach. W Tatrach jest częsty. Jest uprawiana jako roślina ozdobna
Występowanie
Siedlisko: skały, piargi, żwirki, wyleżyska śnieżne, w miejscach wilgotnych, nad potokami
Występowanie: obszary arktyczne, góry Europy, Azji Mniejszej, Kaukaz, Himalaje, w Polsce w Tatrach, na Babiej Górze, potokami schodzi po Pieniny i pasmo Polic. Poza górami częsta w ogródkach jako roślina ozdobna.
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Zwany dzikim lub polnym bratkiem. Roślina lecznicza – zawiera działającą moczopędnie i uszczelniającą naczynia rutynę oraz związki wykrztuśne. W medycynie ludowej używana jako środek „oczyszczający krew”. Regularne zażywanie odwaru z fiołka miało też podobno zapewniać młodym dziewczętom ładną i gładką cerę. Z krzyżówki fiołka trójbarwnego z fiołkiem żółtym i ałtajskim pochodzą bratki ogrodowe. Roślina istnieje w wielu formach różniących się kolorem kwiatów.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: pola, łąki, nieużytki, przydroża, skraje lasów i zarośli, do 1000mnpm
Występowanie: umiarkowane i subtropikalne strefy Eurazji, zawleczony do Ameryki
Okres kwitnienia
Fiołek sp. roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Pochodzi prawdopodobnie z Bliskiego Wschodu. Jako chwast segetalny i ruderalny opanował prawie całą kulę ziemską. Nazwa rodzajowa fiołka (łac. viola) znana jest już od czasów starożytnych (u Pindara i Homera). Grecka nazwa fiołka (gr. ion) związana jest z mitologiczną postacią bogini Io, uwiedzionej przez Zeusa i z zemsty zamienionej przez zazdrosną Herę w jałówkę. Jej imieniem nazwano także jeden z księżyców Jowisza, a także stąd pochodzi nazwa Morza Jońskiego.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: pola, przydroża, ugory
Występowanie: prawie cała kula ziemska
Okres kwitnienia
Fiołek sp. roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Wbrew nazwie fiołek dwukwiatowy ma na swej łodyżce często 1, a czasem 3 kwiaty. Część kwiatów zapyla się własnym pyłkiem, nie wychodząc poza stadium pąka. W rozsiewaniu nasion duży udział mają mrówki żywiące się elajosomami – wyrostkami powstającymi na nasionach, zwanymi inaczej ciałkami tłuszczowymi lub ciałkami mrówczymi, zawierającymi substancję wabiącą mrówki (kwas rycynolowy). Mrówki zanoszą nasiona do swoich gniazd, tam zjadają elajosomy, a nasiona wynoszą na zewnątrz. Jest to jeden ze sposobów rozwlekania nasion zwany myrmekochorią (grec. myrmecos = mrówka).
Występowanie
Siedlisko: źródliska, brzegi potoków, wilgotne skały, cieniste lasy i zarośla
Występowanie: obszary arktyczne i alpejskie, w Polsce w Sudetach i Karpatach od regla dolnego po piętro turniowe
Okres kwitnienia
Fiołek sp. roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Dawniej medycyna ludowa ceniła go jako lek na choroby serca i układu moczowego. Oprócz leczniczych alkaloidów (cynoglosyny i konsolidyny) młode liście zawierają dużo witaminy C i można je spożywać jak szpinak czy sałatę. Używano także farbownika do barwienia tkanin – łacińska nazwa anchusa officinalis znaczy tyle co „roślina lecznicza, z której korzeni wydobywano czerwony barwnik”.
Występowanie
Roślina lecznicza, trująca
Siedlisko: zbiorowiska kserotermiczne, przydroża, pola, łąki
Występowanie: zachodnia, środkowa i wschodnia Europa
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Nazwa gatunkowa (campanula polymorpha), pochodząca od dwóch greckich słów poly = wiele, morpha = kształt, podkreśla dużą zmienność morfologiczną rośliny. Przez część botaników uważany za podgatunek dzwonka okrągłolistnego.
Występowanie
Siedlisko: hale, łąki górskie, murawy, widne lasy, zarośla
Występowanie: Karpaty
Okres kwitnienia
Dzwonek sp. roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
