Znana też jako koniczyna średnia. Łodyga podnosząca się lub rozesłana i zygzakowato pogięta (stąd nazwa).
Występowanie
Siedlisko: suche łąki, zarośla, brzegi lasów, suche i widne lasy, po regiel dolny
Występowanie: prawie cała Europa
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Ceniona roślina pastewna, uprawiana w Niemczech już od XI wieku, a szerzej w Europie od XVIII wieku. Dzięki zawartości kwasu salicylowego i garbników stosowana w medycynie ludowej jako środek przeciwzapalny i pobudzający trawienie. Najbardziej poszukiwane są okazy o czterech, a nie jak zazwyczaj o trzech liściach, przynoszące znalazcy szczęście. Według legendy, gdy nasi pierwsi rodzice zostali wygnani z raju, jedyną pamiątkę, jaką zabrała stamtąd ze sobą Ewa, była właśnie czterolistna koniczyna. Cztery listki porównywano niegdyś do czterech ramion krzyża, a roślinkę święcono i ukrywano w medalionach lub pierścieniach. Znalezienie natomiast pięciolistnej koniczyny ma ponoć zapewnić szczęśliwe małżeństwo. Są tacy, którzy twierdzą, że znaleźli nawet koniczynę siedmiolistną.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: łąki kośne, przydroża, zarośla, skraje lasów
Występowanie: Europa, zachodnia Azja, rejon Bajkału, Kaszmiru, Algieria, Ameryka Północna i Południowa, Nowa Zelandia
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Jest jedną z najcenniejszych roślin pastewnych na halach, chętnie zjadaną również przez kozice. Po przekwitnięciu przybiera brunatną barwę (stąd nazwa), a płatki korony, nadal połączone z owockami, ułatwiają rozsiewanie nasion. Szczególnie dobre warunki do rozprzestrzeniania się ma w zimie, gdy suche łodygi górują nad warstwą śniegu.
Występowanie
Siedlisko: murawy naskalne, trawiaste zbocza, żwirki, głównie na wapieniach, w piętrze kosówki i halnym 1000-3000mnpm
Występowanie: góry Europy, w Polsce w Tatrach i bardzo rzadko w Pieninach
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Ceniona roślina pastewna ze względu na dużą zawartość białka (18-28%) i miododajna. Wykorzystywana także w medycynie ludowej do leczenia artretyzmu. Dawniej z kwiatów uzyskiwano również żółty barwnik do barwienia tkanin. Niezwykłe okazy koniczyny (np. o nietypowej liczbie liści) od wieków uznawane były za czarodziejskie. Już Celtowie sądzili, że jest to roślina magiczna. Odkrywca i właściciel takiej rośliny zapewnione miał szczęście i dobrobyt. Koniczyna była świętą rośliną Druidów, a liczba trzy mistycznym numerem tak celtyckiej, jak i innych religii. Odcisnęła również swe piętno na chrześcijaństwie. Podobno św. Patryk w czasie swej misji w Irlandii wygłosił kazanie pogańskim druidom o Trójcy Świętej, używając do wyjaśnienia jej istoty liścia koniczyny. Do dziś symbolizuje krzyż i św. Trójcę, a Irlandczycy uznali ją za symbol swego kraju – w dniu św. Patryka (17 marca) świętują zakładając zielone ubrania, pijąc piwo i przypinając sobie do ubrań listki koniczyny. Motyw liścia koniczyny wykorzystali także średniowieczni architekci w gotyckim łuku trójlistnym.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: łąki, pastwiska, trawniki, przydroża, pola
Występowanie: Europa, Azja, północna Afryka
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Motylkowa roślina pastewna. Pasza z jej udziałem zawiera dużo wapnia, magnezu i karotenów. Po zakwitnięciu nadaje się już tylko na siano, ponieważ pojawiają się w niej trujące glikozydy cyjanogenne, rozkładające się jednak podczas suszenia. Komonica akumuluje w glebie azot. Dodatkową zaletą rośliny jest duża odporność na niekorzystne warunki pogodowe (zwłaszcza na susze i niskie temperatury) oraz małe wymagania siedliskowe. Mimo to uprawiana rzadko.
Występowanie
Siedlisko: pastwiska, łąki, murawy naskalne, ugory, przydroża i zarośla, od niżu po piętro alpejskie (do 2000mnpm)
Występowanie: Europa (z wyjątkiem północnej Skandynawii), umiarkowane strefy Azji, Indie, Afryka, Australia
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Nazywany także powojem płotowym lub lilią płotową. Roślina pnąca – ruch w poszukiwaniu podpory trwa 1 godz. i 45 min. Trujący, w medycynie ludowej stosowano kielisznik jako środek przeczyszczający.
Występowanie
Roślina trująca
Siedlisko: płoty, ogrody, brzegi lasów łęgowych, wilgotne zarośla, szuwary, na nizinach i w niższych położeniach górskich
Występowanie: gatunek kosmopolityczny
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Znany już z prac archeologicznych prowadzonych w osadach neolitu, epoki żelaza i czasów rzymskich. Należy do chwastów segetalnych, czyli związanych z uprawą. Dzięki wyższej kulturze rolnej i dokładnemu oczyszczaniu materiału nasiennego coraz rzadszy. Nasiona zawierają trujący glikozyd gitaginę, który w przeszłości był przyczyną zatruć mąką i kawą zbożową.
Występowanie
Roślina trująca
Siedlisko: pola zbóż
Występowanie: Europa, umiarkowane strefy Azji, północna i południowa Azja, Ameryka Południowa, Australia, Nowa Zelandia
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Rzadka paproć o charakterystycznych wydłużonych, całobrzegich, zimotrwałych liściach. Przypominają nieco języki – stąd jej polska nazwa. Liście wyróżniają języcznik spośród wszystkich naszych paproci, posiadających liście zawsze podzielone.
Występowanie
Roślina pod ścisłą ochroną
Siedlisko: cieniste lasy liściaste, bukowo-jaworowe, na wapiennych skałach
Występowanie: zachodnia i środkowa Europa, Kaukaz, daleki Wschód, północna Afryka, Ameryka Północna, w Polsce dość częsty w Pieninach, rzadko w Tatrach Zachodnich i Beskidzie Sądeckim, Pogórzu Sudeckim, Wyżynie Małopolskiej i w Opolskim.
Okres kwitnienia
Roślina obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Na północy zwana także ostrężyną, a na południu czernicą. W Polsce rośnie ok. 60 gatunków jeżyn, trudnych do rozróżnienia. Ogólna liczba gatunków jeżyn jest trudna do ustalenia nawet w przybliżeniu, ponieważ tworzą wiele mieszańców. W runie tworzą często jednolitą pokrywę, uniemożliwiającą wzrost innych roślin i hamując odnawianie się drzewostanu. Smaczne owoce zbierane są i spożywane na surowo lub w postaci przetworów. Mają też właściwości lecznicze dzięki zawartości dużej ilości witaminy C i betakarotenu. Liście jeżyny zawierają substancje odkażające, można stosować w chorobach skóry.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: pola, zręby, zarośla, przydroża
Występowanie: półkula północna, Ameryka Południowa, Indonezja
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
Jastrzębce obejmują ok. 600-800 gatunków, bardzo zmiennych i trudnych w klasyfikacji – stąd duża rozbieżność w ich liczbie. Zarówno polska jak i łacińska nazwa (łac. hieracium pilosella) nawiązuje do „owłosienia” liści (ła. pilosus = owłosiony). Nazwa rodzajowa pochodzi od greckiego słowa hieraks = jastrząb, sokół. Wg legendy mleczny sok z jastrzębca miał dawać tym ptakom dobry wzrok. Jastrzębiec kosmaczek jest roślina leczniczą i w medycynie ludowej stosowany był w chorobach żołądka i jelit.
Występowanie
Roślina lecznicza
Siedlisko: suche łąki i murawy, widne bory sosnowe, skały, tereny piaszczyste, do 3000mnpm
Występowanie: Europa, Kaukaz, północno-zachodnia Azja i Azja Mniejsza
Okres kwitnienia
Roślina NIE obowiązująca na egzaminie wewnętrznym
