Pytanie nr 3/2026
W tym miesiącu mamy dla Was pytanie z gwiazdą, chociaż obowiązkowe i łatwe. Co łączy trzy niezaprzeczalnie karpackie miejsca towarzyszące na naszemu logo na marcowym kolażu. Pamiętajcie, że uwielbiamy rekordy, te niedoszłe też.
Odpowiedź
Przedstawione na zdjęciach miejsca łączy Gwiazda Polski – największy na świecie balon stratosferyczny wielokrotnego użytku. Balon zbudowano w Legionowie, ale jego powłokę gumowano w Sanoku – odbywało się to wg oryginalnej receptury wynalezionej w tutejszych zakładach przemysłu gumowego (ówcześnie “Sanok. Polska Spółka dla Przemysłu Gumowego S.A.”, dziś “Sanok Rubber Company S.A.”). Panoramę Sanoka znajdziecie na zdjęciu w prawym górnym rogu. Start balonu planowano na wrzesień 1938 r. z Doliny Chochołowskiej (zdjęcie w lewym dolnym rogu). Niestety silny wiatr halny nie tylko uniemożliwił przedsięwzięcie, ale także był przyczyną zaprószenia pożaru, w którym spłonęła część powłoki. Na ścianie schroniska na Polanie Chochołowskiej znajdziecie tablicę upamiętniającą to wydarzenie. Kolejny start Gwiazdy Polski (po zreperowaniu powłoki) zaplanowano w Sławsku (zdjęcie w prawym dolnym rogu) – tę próbę udaremnił z kolei wybuch II wojny światowej.
Na uwagę zasługuje także postać z komiksu nieprzypadkowo umieszczona w części z panoramą Sanoka. Jest to Profesor Tryfon Lakmus – bohater “Przygód Tintina”, serii autorstwa Georges’a Remiego. Inspiracją dla tej postaci był Auguste Piccard, szwajcarski fizyk i wynalazca. Choć ostatecznie nie brał udziału w projekcie Gwiazdy Polski, współpracował z zakładami przemysłu gumowego w Sanoku, uważał, że polskie powłoki balonowe są najlepsze na świecie. W latach 30. XX w. wykonał on kilkadziesiąt lotów stratosferycznych osiągając maksymalną wysokość 23 tys. metrów.
Prawidłowej odpowiedzi udzielili:
Patryk Smółka 1 pkt
Wojtek Pawlus 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
Ania i Piotrek (dream team) 1 pkt
Barbara Kraszewska 1 pkt
Drużyna Pierścienia 1 pkt
Pytanie nr 4/2026
Jeśli jesteście już chwilę z nami, to wiecie, że w Konkursie Całorocznym nie potrzebujemy dużo, żeby połączyć skojarzeniami dwie osoby – wystarczy przykładowo wspólne nazwisko, choćby nawet nie zgadzały się wieki, rody czy charakter działalności. Tak też jest i tym razem. Zainteresowało nas wspólne nazwisko, nie przeszkadza nam, że obydwu panów dzielą niemal trzy wieki. Dla wielu z nas jednak spuścizna obydwu jest ważna, choć trochę to zależy od gustów. Obydwaj byli założycielami czegoś pierwszego (albo przynajmniej jednego z pierwszych) w danej kategorii. Pan, który żył wcześniej (oznaczmy go A) jest uznawany za założyciela pierwszego w swoim rodzaju miejsca w stolicy jednego z karpackich krajów. Natomiast na wzór pierwszej w swoim rodzaju organizacji założonej przez drugiego pana (B) powstało później kilkanaście innych – wszystkie na naszym rodzimym podwórku. Spośród dwójki bohaterów naszego pytania ten, który żył wcześniej, urodził się w miejscowości, której nazwa bardzo pasuje do nazwiska (albo raczej nazwisko pasuje do nazwy wsi). Natomiast w mieście urodzenia drugiego bohatera kilkanaście lat temu odsłonięto pomnik poświęcony pierwszemu z panów. Z kolei w mieście, w którym do dziś działa organizacja założona przez B tablicę upamiętniającą A odnajdziemy w elewacji kamienicy (z pospolitym zwierzęciem w godle) na rogu dwóch ulic – z siedziby organizacji założonej przez B do tej kamienicy dojdziemy w około 6 minut.
W odpowiedzi napiszcie czego założycielem był B i jakie zwierzę jest w godle kamienicy wspomnianej w pytaniu.
Odpowiedź
Naszym panem A jest Jerzy Franciszek Kulczycki (1640-1694), ur. w Kulczycach, żołnierz Jana Sobieskiego, dyplomata. W nagrodę za zasługi w bitwie pod Wiedniem, oprócz znacznej sumy pieniędzy i domu, otrzymał (nagroda, którą sam sobie wybrał) 300 worków “dziwnego ziarna”, uznanego przez innych żołnierzy za karmę dla wielbłądów, a faktycznie będącego zapasem kawy. Przypisuje się mu otwarcie pierwszej w Wiedniu kawiarni (“Dom Pod Błękitną Butelką”) i spopularyzowanie picia kawy w Europie. We Lwowie upamiętnia go pomnik na Placu Daniela Halickiego (odsłonięty w 2013 r.), a w Krakowie tablica w elewacji Kamienicy Pod Wiewiórką na rogu Floriańskiej i św. Tomasza.
Pan B to Włodzimierz Kulczycki (1919-1958), ur. we Lwowie, przewodnik beskidzki i tatrzański, założyciel pierwszego w Polsce Koła Przewodników Studenckich – dziś Studenckie Koło Przewodników Górskich w Krakowie z siedzibą na ul. Jagiellońskiej 6 w Krakowie.
Prawidłowej odpowiedzi udzielili:
Patryk Smółka 1 pkt
Drużyna Pierścienia 1 pkt
Wojtek Pawlus 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
Ania i Piotrek (dream team) 1 pkt
Klasyfikacja Konkursu Całorocznego 2026:
| Anna Osika | 4 pkt |
| Bartłomiej Cisowski | 4 pkt |
| Hadrian Jakóbczak | 4 pkt |
| Wojtek Pawlus | 4 pkt |
| Drużyna Pierścienia | 3 pkt |
| Werka i Michał | 2 pkt |
| Ania i Piotrek (dream team) | 2 pkt |
| Patryk Smółka | 2 pkt |
| Ada Budzyk | 1 pkt |
| Anna Cwynar | 1 pkt |
| Barbara Kraszewska | 1 pkt |
| C. G. | 0,5 pkt |