Schronienia w górach mogą przyjmować różne formy: koliby, szałasy, wiatki, schrony, jamy, wnęki skalne. Ważne by schronienie spełniało swoją funkcję, a jeśli przy okazji znajduje się w przyjemnej okolicy, to tylko przysparza mu to popularności. Współczesne projekty górskich schronisk czerpią z tych archetypów, i czasem swą formą przenoszą tradycję budowania górskich szałasów z przeszłości w teraźniejszość i przyszłość. Archiwalne projekty schronisk również czerpały niejako z przeszłości np. włączając do architektury elementy neorenesansowe – arkadowe loggie, monumentalne pilastry czy łącząc neogotyk z stylem zakopiańskim. Zatem nic nie stoi na przeszkodzie, by pomieszać w górskiej budowli różne wątki z przeszłości i przyszłości. Pytamy dziś o schronienie, które powstało pod wpływem inspiracji obiektami schroniskowymi po naszej stronie gór, lecz jak się okazuje wyszło tak, że przywodzi na myśl obiekty o zupełnie innym przeznaczeniu. Załączamy poniższe zdjęcia by naprowadzić Was na nazwę obiektu i lokalizację (tu trochę uważajcie na nasze przewrotne podpowiedzi), dodajemy też jedno dodatkowe zdjęcie, gdybyście mieli jakieś wątpliwości.

Pytanie nr 16/2026

Przyjrzyjcie się poniższej grafice i napiszcie jakiego imienia brakuje w miejscu ze znakiem zapytania.

Odpowiedzi prosimy przesyłać mailowo na adres konkurs.skpg@gmail.com do dnia 30.09.2026.

Odkryj uroki wrześniowych Gorców oraz Rabki podczas dwudniowego spaceru, który połączy zachwycające pejzaże z niezwykłą podróżą w czasie, którą zaczniemy w malowniczej Rabce!

Opowiemy, jak na przełomie XIX i XX wieku wędrowali w górach kuracjusze, jak wyglądał wypoczynek w czasach PRL-u i czym różnił się od współczesnych wypraw górskich. Spacer urozmaicą nam nie tylko wspaniałe widoki, ale również opisy i wspomnienia znanych (i nie tylko) postaci odwiedzających te okolice.

Czy jesteś gotowy, by założyć plecak i sprawdzić, który styl podróżowania po Beskidach jest Ci najbliższy? Dołącz do nas i poczuj ten wyjątkowy klimat!

DZIEŃ 1. (sobota) – 26 września 2026
Zbiórka o 9:30 – Rabka PKP
Trasa: Rabka (zwiedzanie oczywistych i mniej oczywistych punktów na trasie) – Bacówka na Maciejowej – Schronisko PTTK na Starych Wierchach Dystans: ok 11 km; przewyższenie: 565 m; czas przejścia: ok. 6h

DZIEŃ 2. (niedziela) – 27 września 2026
Trasa: Schronisko na Starych Wierchach – Suhora – Koninki Dystans: 8 km; przewyższenie: 219m; czas przejścia: ok. 3,5h

W przypadku wystąpienia sytuacji losowych lub trudnych warunków pogodowych organizator zastrzega możliwość modyfikacji wycieczki.

NOCLEG
Schronisko PTTK na Starych Wierchach Koszt: 90 zł (pościel dodatkowo 30 zł)

WYŻYWIENIE
→ W schronisku będzie możliwość zakupu posiłku
→ Będzie można również skorzystać z kuchni turystycznej
→ Zabierz ze sobą suchy prowiant na drogę
→ Nie zapomnij o wodzie!

DOJAZD Z KRAKOWA
7:00-8:53 (autobus firmy Stolarczyk, cena około 25 zł)

POWRÓT DO KRAKOWA
16:00-16:20 (Autobus Kolei Małopolskich A 11) – Poręba Wielka Malarze – Mszana Dolna 16:45 – 17:45 Mszana Dolna – Kraków (Langowski) LUB 17:00-18:00 Mszana Dolna – Kraków (Rab Bus) – cena za przejazd ok 32 zł Uwaga: Dojazd z/do Krakowa jest opcjonalny. Bilety na autobus należy kupić we własnym zakresie!

KOSZTY
Nocleg: 90 zł (zniżki dla członków PTTK, posiadaczy Karty Dużej Rodziny oraz Honorowych Dawców Krwi) opłata za wejście do GPN w dniu 27. września – zakup biletu online we własnym zakresie https://gpn.gov.pl/wstep-do-parku Wyżywienie: we własnym zakresie Przejazdy autobusem: wg cennika przewoźnika

UBEZPIECZENIE
Każdy uczestnik Weekendu powinien ubezpieczyć się we własnym zakresie. Polecamy wyrobić legitymację PTTK, która oprócz ubezpieczenia daje również zniżki w wielu obiektach (m.in na nasz nocleg) https://oakrakow.pttk.pl/dolacz-do-nas/

KONTAKT
Organizatorzy z ramienia SKPG: Hanna Kobiela
E-mail: hszczerbak@gmail.com
Telefon kontaktowy: 509 82 84 96

ZAPISY Uwaga: Limit miejsc Zapisy w formularzu zgłoszeniowym.

Zapisy trwają do 14 września 2026 r. do końca dnia lub do wyczerpania dostępnych miejsc. Za “zapisanego” uznaje się uczestnika, który wypełnił formularz oraz opłacił nocleg.

Ogromne podziękowania dla obydwu ekip zwijających! Przypominamy, że do 11 września działa nasza baza na Lubaniu.

Przeczytajcie relację naszej koleżanki Darii Sosny z tej niezwykłej wyprawy:

„Wyjazd SKPG Kraków w ramach Trójsztafety Karpackiej rozpoczęła 4-osobowa ekipa w składzie Monika Mielnikiewicz, Wojtek Chmura, Sylwia Gałka i Daria Sosna. W słoneczne sobotnie popołudnie 1 sierpnia dotarliśmy do Żyliny, gdzie poszukiwania darmowego parkingu na tydzień zostały zakończone sukcesem i kawą przy Tesco. Ponieważ był to dzień nadprogramowy, postanowiliśmy coś zjeść i po długich poszukiwaniach w centrum, które wydawało się niemal martwe (czy Słowacy na pewno istnieją?), zlokalizowaliśmy pizzerię – na dodatek z pyszną pizzą! Można więc było rozpocząć naszą słowacką wyprawę jak należy: od Kofoli. Niektórzy połakomili się też na pierwsze piwo, niestety na kranie dostępne było jedynie czeskie.

Kolejnym punktem programu była jazda słowackim pociągiem, a właściwie autobusem z napisem “pociąg”. Jak się okazuje, u naszych południowych sąsiadów również istnieją remonty linii kolejowych. Mimo wszystko bez zbędnych przygód dotarliśmy do stacji Kľače, gdzie rozpoczęła się nasza wędrówka. Pierwszy spacer pozwolił podziwiać bożonarodzeniowe choinki i inne ozdoby całoroczne, a za miejscowością czekała na nas polanka nad potoczkiem i nocleg… jakby luksusowy! Pod dachem! Zignorowaliśmy namioty, rozłożyliśmy karimaty na pięterku sporej wiaty i oddaliśmy się wieczornemu moczeniu stópek w potoczku.

Niedzielny poranek przywitał nas piękną pogodą i po szybkiej optymalizacji trasy i zaopatrzeniu w chłodną źródlaną wodę ruszyliśmy w drogę. Pierwszy cel: Žibrid, najwyższy szczyt Sulowskich Skał! A skał było naprawdę dużo… Jedna na szczycie Žibridu pozwoliła na podziwianie takich szczytów jak Strażow i Kľak, do których mieliśmy dotrzeć w ramach naszej wyprawy. Kolejna, wychodnia Stratený Budzogáň, stanowiła ciekawy cel sam w sobie. A następne… następne pojawiły się na grzbiecie, którym wędrowaliśmy na szczyt Kečka. Chociaż widoczek na Kotlinę Sulowską wyłaniający się spomiędzy drzew był naprawdę ładny, ciągła zmiana kierunku z ostro w górę na ostro w dół i odwrotnie nieodparcie sugerowała, dlaczego niektóre źródła podają rozszerzoną nazwę tego szczytu: Płaczliwa Kaczka. Po tym przejściu nasza fascynacja skałkami jakby zmalała, a planowana wcześniej wizyta w jaskini Šarkania Diera jednogłośnie została wymieniona na rychłe zejście do kotliny, oczywiście z Kofolą na finiszu! Kofoli obowiązkowo towarzyszył wyprażany syr.

Tę noc spędziliśmy na kempingu w Súľov-Hradná, i to takim serwujacym lane piwo. Poziom luksusu zwiększył się, choć za prysznic trzeba było zapłacić, więc nie zwiększył się drastycznie. Wbrew obawom okazało się, że 5min to całkiem sporo, więc ostatecznie prysznic, mimo że płatny, został bardzo doceniony po tym, jak pozwolił zmyć z siebie czarny kurz Kečki. I jedyną skazą kempingu było nieodpowiedziane pytanie: gdzie to słowackie piwo?

Kolejny dzień zaczął się wcześnie i nieco mgliście, pozwalając podziwiać szczyty skał opatulone miękką kołderką. Szybko okazało się, że to upału ciąg dalszy. Na początek czekała nas wersja lajtowa wyprawy: namioty zostały na kempingu, a my poszliśmy szukać zamku Súľov. Najpierw znaleźliśmy Bramę Gotycką, wychodnię skalną będącą jednym z symboli Sulowskich Skał. A sam zamek, choć już w ruinie, okazał się prawdziwą warownią: ogromne naturalne skały, w kluczowych miejscach połączone murami. Wejście do warowni, mimo że niestrzeżonej, okazało się wcale niełatwe: po klamrach, drabinach, z przeciskaniem się przez wąskie okienko w pakiecie. Super widoki ze szczytu górnego zamku zdecydowanie to wynagradzały. Wycieczka została oceniona jako “pięknie, było warto”.

Tymczasem my już przed południem zwinęliśmy namioty i byliśmy gotowi do dalszej drogi. Czekało nas spokojne przejście, nastawione na wizytę w knajpie po drodze i uzupełnienie płynów (Kofola <3). Napojeni zdobyliśmy kolejną skałkę, Bosmany, z której mogliśmy podziwiać widok na Veľký Manín, najwyższy szczyt całych Gór Sulowskich, oraz na dwa wąwozy: Kostolecká Tiesňava i Manínska Tiesňava. Po kolejnej porcji Kofoli czekało nas przejście przez drugi z wymienionych wąwozów, a na końcu kemping. Tym razem z basenem! Sam kemping był dość mocno zatłoczony – ewidentnie dlatego, że w basenie była woda. Drugą przyczyną mogła być dostępność słowackiego piwa na kranie. Jednak noclegowi u stóp Wielkiego Manina nie można było odmówić uroku. I prysznic za darmo! Można się było wyprysznicować na cały nadchodzący tydzień, a wbrew pierwszym obawom miejsca pod namiot starczyło nie tylko dla nas, ale też dla Ani Osiki i Konrada Trojana, którzy tego wieczoru dołączyli do wyprawy.

Dzień trzeci rozpoczął się testowaniem kolejnych zbiorkomów słowackich. Aby zmienić Góry Sulowskie na Strażowskie, najpierw autobusem dotarliśmy do stacji kolejowej, skąd pociągiem dojechaliśmy do Ilavy. Przy okazji odkryliśmy, że przy płatności kartą w autobusie przysługuje 30% zniżki (dzięki Ania!). W akompaniamencie rozmów o Słowacji, Słowakach i słowackim zobaczyliśmy niezwykłe wejście do ilavskiego kościoła, okolone murami więzienia, a przed zakupami był przystanek na kawę i lody na pożegnanie z cywilizacją.

No i w górę! Dzień był niemiłosiernie upalny, więc posuwaliśmy się do przodu powoli i bez pośpiechu, aż dotarliśmy do zacienionego jeziorka, które aż prosiło o wymarzony postój. Regeneracja sił była nie do przecenienia: podejście na Vápeč, które potem nastąpiło, dało w kość. Zaczęły się też pierwsze problemy z wodą: choć po drodze źródeł było kilka, woda dostępna była tylko w jednym z niższych. Na szczęście jeden z lokalsów spotkanych przy jeziorze nas o tym uprzedził. Na Vápeč dotarliśmy prawie o zachodzie słońca, zmęczeni, ale i zadowoleni, a widok ze skały wynagrodził cały pot (podobno panoramkę było słychać nawet na przełęczy). W blasku słońca zachodzącego między pniami buków dotarliśmy na Srvátkova lúke, która okazała się całkiem przyjemnym miejscem na nocleg.

Świadomi, że upał nie da za wygraną, długą drogę do Zliechova rozpoczęliśmy wcześnie. Nie spieszyło się nam. Znalazł się czas na cudowną drzemką na polanie, znalazł się czas na ekstra sklep i zaopatrzenie w lody i zimne napoje, znalazł się też czas na kolejną drzemkę, tym razem nad potoczkiem. Dopiero kiedy najgorszy upał przeminął rozpoczęliśmy podejście na Strażow. Łatwo nie było, ale za to zdecydowanie było warto – szczyt wynagrodził widokami od Vtáčnika aż po Babią Górę. A pod szczytem fioletowo rozkwitała roślina, która od tego momentu towarzyszyła nam już do końca wyprawy: ostrożeń siedmiogrodzki.

Mimo wczesnej pobudki kolejnego dnia, nadal czuliśmy upał w powietrzu. Śniadanko zjedliśmy w drodze i jeszcze z rana dotarliśmy do miejscowości Čičmany, słynącej z malowanych chat. Poświęciliśmy nieco czasu na uzupełnienie zapasów w lokalnym sklepiku. Pomiędzy jednym a drugim kuflem Kofoli (tudzież piwa – w końcu to nie kursowa dniówka, tylko wakacje) poświęciliśmy też czas na spacer po miejscowości i podziwianie lokalnej drewnianej zabudowy pokrytej białymi wzorami. A kiedy już duch i ciało zostały nasycone, ruszyliśmy w dalszą drogę, do Homôľki. Sierpniowy upał, bukowe lasy, piękne polany, wcale nie takie łatwe podejścia, widoki na góry w oddali… Wędrówka trwała. Tego dnia zaczęliśmy też spotkać pojedynczych turystów, z których większość szła SNP (szlak im. Słowackiego Powstania Narodowego, najdłuższy znakowany szlak pieszy na Słowacji, ok. 770 km). Wspólną cechą wszystkich napotkanych osób był dzwoneczek na niedźwiedzie dzwoniący przy plecaku.

Tymczasem dla nas główną motywacją stały się… haluszki. Gdzieś po drodze wypłynęło, że tuż za szczytem Homôľka, na przełęczy Fačkovské Sedlo jest knajpa. No i jak nieopatrznie sprawdziliśmy menu i wyobraziliśmy sobie te haluszki, to już po prostu trzeba było tam dojść. Tym sposobem kolejną porcją zimnych napojów pożegnaliśmy Góry Strażowskie i weszliśmy w Małą Fatrę, część Luczańską. 

Przed noclegiem niektórzy mieli jeszcze trochę sił, żeby zbiec do źródeł Nitry, która zaczyna się nieco poniżej Fačkovskégo Sedla, albo zaliczyć fiasko w poszukiwaniu wody gdzieś bliżej miejsca noclegu. Ale kolejny dzień wszystkim przyniósł dużo nadziei i nową porcję energii: upał zelżał. Zostawiliśmy SNP i zaczęliśmy dzień od podejścia na Reváň (ta góra jeszcze z pięknym szerokim widokiem) i chwilę później zdobycia Klaka (ta góra już w chmurach – jak to powtarzał Maui Vaianie: no klątwa). Zbocza Klaka porasta pierwotny bukowy las, który tego dnia wędrujące chmury zmieniły w mroczną i mglistą prastarą puszczę, tajemniczą i nienaturalnie cichą.

Ale pogoda szybko wróciła, choć temperatura zdecydowanie dawała wytchnienie. Kiedy minęło jeszcze trochę zejść, trochę podejść, trochę skał i trochę polan, trochę widoków (m.in. na zupełnie wolny od chmur Klak) i trochę więcej mrocznego bukowego lasu, doszliśmy do przełęczy pod Hnilickou Kýčerou, gdzie nocowaliśmy. Miejsce było bardzo przytulne: dużo miejsca pod namiot, wszystkie szyszki ze świerkowego zagajnika uprzątnięte, działające źródełko w pobliżu (pierwszy nocleg ze źródłem!), narąbane drewno, ławeczki ustawione w krąg, miejsce na ognisko obłożone kamieniami i w środku tego wszystkiego tabliczka z napisem “zakaz rozpalania ogniska”.

Ten dzień przyniósł też spotkanie z Wojtkiem Kotem, który dogonił nas na jednym z postojów, kiedy beztrosko wylegiwaliśmy się na słońcu. Przyszedł, przywitał się, a przed kolejnym postojem zniknął. Miał dotrzeć na nocleg na przełęczy, ale się na nim nie pojawił. Pojawił się za to następnego dnia, znów na jednym z postojów. Widać Kot, jak wszystkie koty, swoimi drogami chodzi.

Wypoczęci po chłodnej (w końcu!) nocy byliśmy gotowi na podejście na szczyt Hnilická Kýčera. W każdym razie tak nam się wydawało, bo góra ta zdecydowanie zasługuje na miano Hnilická Kýčera niesłusznie zwana Braniskiem. Ale zapierające dech w piersiach podejście doprowadziło nas do zapierającego dech w piersiach widoku: mogliśmy podziwiać całą naszą trasę, od Žibrida, przez Kečkę, Wielki Manin, Strażow, Klak, aż po Wielką Lukę. Niedługo później upał wrócił, ale tym razem nadzieja gnała nas do przodu. Nadzieja i głód borówek! Było ich mnóstwo, krzaki aż czerniące się się od owoców. W rezultacie szło się naprawdę dobrze, aż w końcu osiągnęliśmy najwyższy punkt całej naszej wyprawy: Wielką Lukę. Jednak poranny widok z Kiczery i popołudniowy ze szczytu Veterné nieco przyćmił ten z Wielkiej Luki, a dodatkowo przyćmiła go jeszcze bliskość chaty Javorina i znajdujący się tam cud techniki – prysznic! Spełnienie naszej nadziei. Czyści i ponownie napełnieni haluszkami, Kofolą i piwem korzystaliśmy z pięknych widoków na Fatrę Krywańską, Wielkiego Chocza i Wielką Fatrę. Tak wieczorem, jak i kolejnego dnia o wschodzie słońca, kiedy horyzont dodatkowo zwieńczyły ostre szczyty Tatr.

Rano doszliśmy do wniosku, że drobną skazą chaty jest fakt, że chata – tym samym i toaleta – są zamknięte na noc i otwierane dopiero od 8. O tej godzinie już dawno rozkoszowaliśmy się ścieżką wśród borówek, pojawiającymi się od czasu do czasu widokami, bardzo urozmaiconym zejściem i celowaliśmy w zdobycie ostatniego widokowego szczytu na całej trasie: Mincola. Panorama znów nie zawiodła: po tych wszystkich dniach Vtáčnik na południu i Babia Góra, Worek Raczański, Beskid Śląski i Śląsko-Morawski a na północy były już dobrze znanymi widokami. Na samej końcówce zerwaliśmy naszą więź z czerwonym szlakiem, zawiązaną jeszcze na Klaku, by wycisnąć maksimum nawet i z końcówki: z trasy pomiędzy drzewami widzieliśmy (i słyszeliśmy) działający kamieniołom, a wieża widokowa tuż przed ostatnim zejściem roztoczyła przed nami wspaniały widok na zamek Strečno i dolinę Wagu. Po szybkiej Kofoli pobiegliśmy na pociąg, a wizyta w naszej ulubionej pizzerii w Żylinie i wysączony ostatni kufel Kofoli zakończyły całą przygodę.

Plan został zrealizowany. Przeszliśmy przez Góry Sulowskie, Strażowskie i Małą Fatrę Luczańską bez kropli deszczu, nasycyliśmy duszę widokami, umysł panoramami, żołądek wyprażanym syrem z hranolkami i haluszkami, w żyłach płynie Kofola, a przy okazji odkryliśmy, że ci wszyscy Słowacy, których nie ma w mieście, pałętają się po górach z dzwoneczkami przy plecakach.

Warto było tam być!”

Pytanie nr 11/2026

Nieopodal jednego ze szlaków w polskich Beskidach znajduje się ukryty w zieloności dom (patrz zdjęcie). W domu tym mieszkała nietuzinkowa postać, znana ze sceny wojskowej, wyczynowej i literackiej. Nasz bohater przyjaźnił się z innym cenionym pisarzem, wyprzedzającym swoje czasy, który także gościł w Konkursie Całorocznym. Ów przyjaciel w jednej ze swoich powieści z podtekstem filozoficznym stworzył bohatera, którego pierwowzorem była właśnie nasza zagadkowa postać, pierwowzorem dla innego bohatera był sam autor.
Nas, z racji zafascynowania Karpatami, interesują przede wszystkim dwie z licznych publikacji poszukiwanej osoby – jedna tytułem nawiązuje do sposobu z Ameryki Południowej, druga w tytule łączy góralską modę z mitologią grecką, lecz w treści obydwie prowadzą nas w karpackie zakamarki. Gdzie znajduje się dom ze zdjęcia oraz o jakich dwóch publikacjach mowa?

Odpowiedź:

Na konkursowym zdjęciu w zieloności na zboczu góry Lubogoszcz w bliskiej okolicy Bazy Szkoleniowo-Wypoczynkowej Lubogoszcz kryje się “Szczepanówka”. W domu tym mieszkał i tworzył bohater naszej zagadki – Jan Józef Szczepański, pisarz, reporter, eseista, scenarzysta filmowy, tłumacz, taternik, ale też żołnierz kampanii wrześniowej 1939, uczestnik ruchu oporu, partyzant. Jan Józef był najbliższym przyjacielem Stanisława Lema, który w swoim bogatym dorobku ma powieść z kluczem “Głos Pana”. W powieści tej autor pod niektórymi postaciami ukrył prawdziwe osoby i właśnie Prothero to Szczepański, a Rappaport to sam Lem.
Sam Jan Szczepański także ma bogaty dorobek literacki. My pytaliśmy Was o dwie pozycje: “Kipu” (kipu to sposób zapisu stosowany przez Indian Ameryki Południowej) oraz “Portki Odysa” – obydwie są owocem znajomości Beskidu Wyspowego, Gorców i Pienin przez autora.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Patryk Smółka 1 pkt
Drużyna Pierścienia 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Wojciech Pawlus 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
C.G. 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt

Pytanie nr 12/2026

Dziś poszukujemy nazwy miejscowości. Jest ich w Polsce kilka, ale nas interesują dwie, które leżą w górsko-pogórzańskich lokalizacjach. Połączmy je najpierw wątkiem miłosnym, wszak jedna to dolina, która przez chwilę była całkowicie miłosna, a druga została wymalowana kolorami kochania i jej źródłosłów w jednej z (kilku) interpretacji też ma miłosne konotacje. Pierwsza miejscowość jest znana na całą Polskę, wszyscy ją widzieli choć niekoniecznie wiedzieli na co patrzą – poza tym pierwszy plan skutecznie zajmowały dwie nietuzinkowe role męskie. Druga miejscowość jest mniej znana w skali ogólnopolskiej, choć również można ją zobaczyć w filmie, a zwłaszcza jej przysiółek – film ma charakter biograficzny oraz można rzec incepcyjny, gdyż zobaczymy w niej dwie główne męskie postaci, z których jedna de facto stworzyła drugą, ale o tym lepiej poczytać. Jak się spodoba, to można poczytać też o innych miejscowościach w regionie, choć autor nie szczędził dość naturalistycznych opisów, w sumie nie ma się co dziwić.
Pierwsza miejscowość ma zabytkowy rynek, ciekawe muzeum, okazały kościół, a w drugiej kościół, to skromna drewniana budowla, choć kiedyś przechowywano w nim ikonę (której nie powstydzi się nawet archikatedra) otoczoną lokalnym górsko-królewskim kultem, mimo że pochodzącą z zgoła innej części kraju, do której ostatecznie wróciła.
Przez obie miejscowości będące przedmiotem pytania przechodzą szlaki turystyczne znakowane podobnymi kolorami. W jednej z nich znajduje się schronisko, lecz jeśli będziemy go szukać za pomocą popularnych map, to nie wiedzieć czemu wyślą nas one do drugiej z miejscowości, sporo nadrobimy, ale bez dachu nad głową nie zostaniemy, gdyż w jej sąsiedztwie znajdziemy miejsce do spania również dzięki powstałej równo 100 lat temu idei.
W odpowiedzi podajcie nazwę obu miejscowości i tytuł wspomnianego filmu, który wszyscy znają.

Odpowiedź:

Poszukiwane miejscowości to Lubomierz – miasteczko na Pogórzu Izerskim na Dolnym Śląsku – oraz wieś położona na pograniczu Beskidu Wyspowego i Gorców. Dolnośląski Lubomierz nosił dawniej niemiecką nazwę Liebenthal, interpretowaną jako „Miłosna Dolina”. Miejscowość jest powszechnie znana jako jeden z głównych plenerów kultowej komedii „Sami swoi” – to właśnie jej rynek i charakterystyczna zabudowa pojawiają się w filmie, którego pierwszoplanowymi bohaterami są Kargul i Pawlak. W Lubomierzu znajduje się również zabytkowy rynek z muzeum poświęconym filmowi, a także okazały kościół.
Drugi Lubomierz leży w górach i również ma kilka możliwych interpretacji swojej nazwy. Według jednej z nich może ona pochodzić od imienia Luba, ukochanej Stanisława Lubomirskiego. Z miejscowością związany jest także Władysław Orkan, a szczególnie jego powieść „W Roztokach”. Jej akcja rozgrywa się w lubomierskim przysiółku Przysłop. To właśnie ten trop prowadzi do filmu „Kolory kochania” Wandy Jakubowskiej – biograficznej opowieści o Władysławie Orkanie, będącej zarazem częściową ekranizacją jego powieści o Franku Rakoczym. Istotnym tropem był również miejscowy kościół. W głównym ołtarzu lubomierskiej świątyni przez lata znajdował się XVII-wieczny obraz Matki Bożej, czczony przez miejscową ludność jako „Królowa Gorców”. Obraz najprawdopodobniej pochodził z cerkwi w Pacławiu. W związku z tym greckokatolicka Kuria Biskupia w Przemyślu zwróciła się o jego zwrot i w 1993 roku obraz został przekazany w greckokatolickiej katedrze w Przemyślu przez delegację wiernych z Lubomierza wraz z proboszczem.
Obie miejscowości łączy także turystyka – przez Lubomierze prowadzą znakowane szlaki turystyczne. W małopolskim Lubomierzu działa Szkolne Schronisko PTSM, natomiast w dolnośląskim Lubomierzu funkcjonuje Szkolne Schronisko Młodzieżowe „Maciejówka”. Trop ze schroniskami nawiązuje do idei Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, której początki sięgają 1926 roku.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Patryk Smółka 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Wojciech Pawlus 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
C.G. 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt

Pytanie nr 13/2026

W pewnej miejscowości w Karpatach Zachodnich, leżącej nad rzeką o smaczniutkiej nazwie, znajdują się dwa ciekawe obiekty sakralne. Obydwa do niedawna uznawano powszechnie za o wiele młodsze niż są w istocie – na tyle, że zachodzi podejrzenie, że jeden z tych obiektów jest najstarszym w swojej kategorii na interesującym nas terenie (do tej pory za rekordzistę uchodził obiekt oddalony od poszukiwanej miejscowości o około 50 km w kierunku południowo-wschodnim). W drugim obiekcie sakralnym możemy podziwiać malowane rośliny, których w naturze na próżno szukać zarówno w tej miejscowości jak i w jej okolicach, można tam także zobaczyć pewną postać, która choć wcale nie tak rzadko malowana w tego typu obiektach w Karpatach, dziś budzi zaciekawienie, a może i nawet kontrowersje. W ramach odpowiedzi wskażcie o jakie obiekty sakralne chodzi i w jakiej znajdują się miejscowości.
W związku z tym, że są wakacje, dostajecie od nas dwie dodatkowe podpowiedzi. Pierwsza jest taka, że córka założyciela zagadkowej miejscowości była królową, a druga to obraz przedstawiający jeden z interesujących nas obiektów sakralnych – aby nie było zbyt łatwo, przy pomocy sztucznej inteligencji usunęliśmy z niego jeden z charakterystycznych elementów tej świątyni.

Odpowiedź:

Pytaliśmy o miejscowość Kańczuga – leży ona na Pogórzu Dynowskim nad rzeką Mleczką. Zabytkowe obiekty sakralne w tej miejscowości to kościół pw. św. Michała Archanioła i kościół pw. Matki Bożej Łaskawej – dawna cerkiew pw. Pokrow Bogarodzicy. W ostatnich latach podczas prac konserwatorskich w dawnej prawosławnej cerkwi odsłonięto nieoczekiwanie napisy wykonane cyrylica i malowidła pochodzące z XVI w. Odkrycie to pozwoliło przesunąć datowanie cerkwi co najmniej o dwa wieki wstecz, co znaczy, że może ona konkurować nawet o miano najstarszej cerkwi murowanej w Polsce.
Drugi zabytek (kościół św. Michała Archanioła) także był restaurowany w ostatnich latach – tutaj odkryto szczególnie wartościową polichromię sklepienia z początku XVII w., wykonaną przez Georgiusa Kwasnewicza, z motywem rzadkich wówczas tulipanów i innych roślin. W kościele tym można zobaczyć mnóstwo innych polichromii – w tym scenę nawrócenia św. Pawła, postaci św. Piotra, Jezusa Chrystusa, kilkadziesiąt postaci aniołów, jednak uwagę turystów najczęściej przykuwa wizerunek nagiego diabła.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Patryk Smółka 1 pkt
Drużyna Pierścienia 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Wojciech Pawlus 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
C.G. 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pkt

Pytanie nr 14/2026

Dzięki najnowszym wynalazkom techniki można przywrócić wyraz starym zdjęciom, dodać kolor, a bywa, że i ożywić tak, by można było przespacerować się wirtualnie np. po Starych Maniowach (polecamy). Ale zdarzają się też perełki, oryginalnie żywe i kolorowe, choć są starsze niż sztuczna inteligencja. Przed Wami kadr z takiego dzieła, jednego z „naj” na naszym podwórku. Waszym zadaniem jest podanie nazwy miejscowości, w której znajduje się kościół przedstawiony w kadrze oraz nazwiska twórcy filmu.

Odpowiedź:

Zaprezentowaliśmy Wam kadr z filmu “Beskidenland” (1940) – najstarszy znany kolorowy film prezentujący polskie Karpaty. Film został nakręcony na okupowanych wówczas terenach Śląska Cieszyńskiego przez niemieckiego filmowca-amatora, Waltera Bevera-Mohra. Widoczna na filmie świątynia to kościół pw. Dobrego Pasterza w Istebnej.

Prawidłowej odpowiedzi udzielili:

Patryk Smółka 1 pkt
Drużyna Pierścienia 1 pkt
Zuza Zapart 1 pkt
Hadrian Jakóbczak 1 pkt
Wojciech Pawlus 1 pkt
Anna Osika 1 pkt
Bartłomiej Cisowski 1 pkt
C.G. 1 pkt
Jolanta Guzik 1 pk

Klasyfikacja Konkursu Całorocznego 2026:

Bartłomiej Cisowski	13 pkt
Hadrian Jakóbczak	13 pkt
Anna Osika	13 pkt
Wojtek Pawlus	12 pkt
Drużyna Pierścienia	10 pkt
Patryk Smółka	9 pkt
Ania i Piotrek (dream team)	7 pkt
Jolanta Guzik	7 pkt
C. G.	4,5 pkt
Zuza Zapart	2 pkt.
Werka i Michał	2 pkt
Bartuś Konradowski	2 pkt
Nikoletta	1 pkt.
Piotrek Waczyński	1 pkt.
Ada Budzyk	1 pkt
Anna Cwynar	1 pkt
Barbara Kraszewska	1 pkt
Anna Walusiak	1 pkt
Łukasz Krawiec	1 pkt
Bożena & Staszek	1 pkt
Krysia Bukowska	1 pkt

Dla nas był to przede wszystkim jubileusz naszego PraPrezesa – współzałożyciela i pierwszego Prezesa Oddziału Akademickiego PTTK w Krakowie oraz autora projektu trójkątnej blachy SKPG Kraków. Blachy, którą od lat nosimy dumnie na piersiach – blisko serca. I dosłownie, i w przenośni.

Jubileusz uświetnił recital fortepianowy Izabeli Jutrzenki-Trzebiatowskiej, a następnie koncert duetu Adama Bruderka (skrzypce) i Anny Prabuckiej-Firlej (fortepian).

W imieniu Oddziału Akademickiego PTTK i SKPG Kraków wręczyliśmy Panu Januszowi kwiaty, drobny upominek i złożyliśmy życzenia. Ogromną radość sprawiło nam wzruszenie Jubilata na widok naszych bordowych swetrów – mimo że był to jeden z najgorętszych dni tego lata.

W sumie w maju i czerwcu egzamin państwowy zdały 23 osoby!